Liên kết website
Thống kê truy cập
Đang trực tuyến : 843
Tổng truy cập : 57,998

Thảo luận

Hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới, nâng cao trình độ khoa học và công nghệ phục vụ phát triển kinh tế và hội nhập (09/10/2015)

Thạc sỹ Bùi Xuân Tuấn

Phó Giám đốc Sở Khoa học và công nghệ

         

Trong bối cảnh nền kinh tế thế giới đang toàn cầu hoá và cạnh tranh ngày càng gay gắt, khoa học và công nghệ (KH&CN) đóng vai trò hết sức quan trọng và trở thành công cụ chiến lược để phát triển kinh tế - xã hội một cách nhanh chóng, hiệu quả và bền vững. Công nghệ trở thành “chìa khoá” của sự phát triển và thịnh vượng. Đổi mới công nghệ để phát triển là nhu cầu và đòi hỏi tất yếu cho mỗi quốc gia, mỗi địa phương và từng doanh nghiệp (DN).

Trong những năm gần đây, Việt Nam đã có nhiều văn bản pháp luật hướng đến khuyến khích, hỗ trợ các DN tăng cường các hoạt động KH&CN, nâng cao năng lực cạnh tranh. Chính phủ đã trình Quốc hội thông qua nhiều đạo luật lớn, trong đó có các đạo luật cơ bản tác động trực tiếp đến hoạt động KH&CN trong DN như luật KH&CN (2000), Luật Sở hữu trí tuệ (2005), Luật Chuyển giao công nghệ (2006), Luật Công nghệ cao (2008). Đặc biệt, Luật KH&CN sửa đổi được ban hành năm 2013 đã bổ sung những quy định mới, tạo hành lang và thủ tục thuận lợi để DN có thể huy động các nguồn vốn đầu tư của Nhà nước và từ chính DN để thực hiện các hoạt động KH&CN.

Để cụ thể hóa các quy định pháp luật về KHCN, Bộ KH&CN đã xây dựng và trình Chính phủ ban hành nhiều chính sách có trọng tâm hướng vào phát triển năng lực KH&CN trong DN, như Nghị định 119 khuyến khích, ưu đãi cho DN đầu tư vào các hoạt động nghiên cứu và phát triển, Chương trình hỗ trợ phát triển tài sản trí tuệ của DN, Chương trình đổi mới công nghệ quốc gia, Chương trình quốc gia phát triển công nghệ cao, Chương trình quốc gia nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm hàng hóa,… Bộ KH&CN cũng đã trình Chính phủ cho phép thành lập Quỹ phát triển KH&CN quốc gia và gần đây là Quỹ đổi mới công nghệ quốc gia, mở thêm kênh tài chính cung cấp các khoản tài trợ, hỗ trợ vốn vay, bảo lãnh tín dụng,... nhằm giúp DN, đặc biệt là DN vừa và nhỏ tiến hành các hoạt động nghiên cứu, đổi mới, phát triển công nghệ phục vụ sản xuất kinh doanh. 

Cùng với Bộ KH&CN, nỗ lực thu hút, khuyến khích DN đẩy mạnh các hoạt động KH&CN cũng được các bộ, ngành khác quan tâm và xây dựng thành các chương trình hỗ trợ như: Chương trình nghiên cứu KH&CN trọng điểm quốc gia phát triển công nghiệp hoá dược đến năm 2020 của Bộ Công Thương, Chương trình trọng điểm phát triển và ứng dụng công nghệ sinh học trong lĩnh vục nông nghiệp và phát triển nông thôn đến năm 2020 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Đề án "Đưa Việt Nam sớm trở thành nước mạnh về công nghệ thông tin và truyền thông” của Bộ Thông tin và Truyền thông,…

Hải Phòng là địa phương có xuất phát điểm là thành phố công nghiệp với trình độ công nghệ công nghệ cao hơn mặt bằng chung của cả nước; các DN những năm gần đây được tổ chức sắp xếp lại và cố gắng, nỗ lực tập trung đầu tư ứng dụng các thành tựu của KH&CN vào sản xuất. Việc đổi mới máy móc, thiết bị kỹ thuật công nghệ phù hợp, đã tạo được bước tiến mới, nâng cao trình độ công nghệ của các DN công nghiệp, tạo ra năng suất lao động cao, chất lượng sản phẩm được cải tiến, là cơ sở để mở rộng thị trường hàng hóa của Hải Phòng cả trong nước và ngoài nước. Tuy nhiên, các DN Hải Phòng phần nhiều còn rất lúng túng trong việc: lựa chọn lĩnh vực đầu tư, nghiên cứu, cải tiến và áp dụng các tiến bộ KH&CN, tìm kiếm đối tác, mở rộng thị trường,... Quá trình đổi mới công nghệ tại các DN của thành phố còn chưa thật sự sâu và rộng, mới chỉ tập trung tại các DN lớn có tiềm lực kinh tế, trong khi 90% DN của Hải Phòng là DN vừa và nhỏ. Chính vì vậy, nền sản xuất của Hải Phòng chưa theo kịp sự phát triển như vũ bão của thế giới, đặc biệt trong xu thế phát triển mạnh mẽ của công nghệ cao.

Hải Phòng cũng đang đứng trước thách thức lớn khi tốc độ phát triển của thành phố đang chậm dần. Tốc độ đổi mới thiết bị của Hải Phòng trong giai đoạn 2006-2014 có xu hướng chững lại. Khó khăn lớn nhất hiện nay đối với các DN Hải Phòng trong quá trình đổi mới công nghệ, đó là thiếu vốn, chất lượng nguồn nhân lực không đảm bảo tiếp nhận công nghệ. Ngoài ra, còn phải kể tới các khó khăn do thiếu thông tin, khó tìm được công nghệ thích hợp và thiếu các chính sách hỗ trợ cần thiết. Đặc biệt, nguồn kinh phí dành cho nghiên cứu phát triển công nghệ còn quá khiêm tốn, chưa đáp ứng các yêu cầu phục vụ cho đổi mới công nghệ của thành phố. Cho đến nay, số DN dừng hoạt động và sản xuất kinh doanh thua lỗ có xu hướng tăng dần, ảnh hưởng lớn đến tăng trưởng kinh tế của thành phố.

Trong bối cảnh đó, Hải Phòng đang hết sức chú trọng tới KH&CN, coi đây là nhân tố quan trọng, quyết định sự phát triển của thành phố. Trong Chiến lược phát triển KH&CN đến năm 2020, định hướng đến năm 2030, thành phố đã đề ra những quan điểm và quyết sách chiến lược để đẩy mạnh nghiên cứu phát triển và ứng dụng công nghệ phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá và hội nhập quốc tế của thành phố. Theo đó, KH&CN Hải Phòng phát triển với: “cơ cấu kết hợp nhiều trình độ, nhiều tầng, lấy ứng dụng là chính, bảo đảm hiệu quả và vững chắc. Ưu tiên phát triển một số lĩnh vực công nghệ tiên tiến, công nghệ cao làm đòn bẩy cho công nghiệp hoá, hiện đại hoá các ngành, lĩnh vực trọng điểm; lựa chọn công nghệ thích hợp không gây ô nhiễm môi trường”.

Thành phố tập trung ưu tiên cho một số lĩnh vực tạo tiền đề cho khai thác thế mạnh về kinh tế biển và phát triển kinh tế trí thức, xây dựng nông thôn mới. Đẩy mạnh tiếp thu thành tựu KH&CN thế giới, đồng thời phát huy năng lực KH&CN nội sinh. Mở rộng và nâng cao hiệu quả hợp tác trong và ngoài nước về KH&CN nhằm tranh thủ cơ hội và nguồn lực bên ngoài nâng cao tiềm lực KH&CN của thành phố. Đầu tư cơ sở vật chất kỹ thuật, xây dựng các cơ sở KH&CN trọng điểm, đào tạo nhân lực KH&CN,... hướng tới chuẩn mực và tiêu chuẩn khu vực và quốc tế. Đầu tư đổi mới công nghệ, góp phần quyết định nâng cao khả năng cạnh tranh của nền kinh tế để có thể hội nhập quốc tế.

Trên cơ sở các chính sách của Nhà nước, của các Bộ, ngành; Sở KH&CN Hải Phòng đã tham mưu cho UBND thành phố phê duyệt và triển khai thực hiện hàng loạt chương trình hỗ trợ các DN đổi mới, nâng cao trình độ công nghệ; nâng cao năng suất chất lượng và sức cạnh tranh nhằm phục vụ quá trình hội nhập kinh tế quốc tế với 7 nội dung hỗ trợ thiết thực, bao gồm:

- Hỗ trợ tạo lập, quản lý, khai thác và phát triển tài sản trí tuệ: Hỗ trợ bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp đối với sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, nhãn hiệu hàng hóa đăng ký bảo hộ ra nước ngoài, nhãn hiệu tập thể,…; Hỗ trợ thực hiện hợp đồng chuyển giao quyền sử dụng các đối tượng sở hữu công nghiệp từ nước ngoài (hợp đồng li xăng) được đăng ký; Hỗ trợ các dự án áp dụng sáng chế, các dự án tạo lập, quản lý, khai thác và phát triển tài sản trí tuệ cấp địa phương; Bố trí vốn đối ứng của địa phương cho các dự án về sở hữu trí tuệ thuộc Chương trình quốc gia hỗ trợ phát triển tài sản trí tuệ giai đoạn 2011 -2015 được Bộ KH&CN phê duyệt.

- Hỗ trợ nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm: Thúc đẩy các hoạt động nâng cao năng suất và chất lượng các sản phẩm, hàng hóa trọng điểm, chủ lực của thành phố; Hỗ trợ các DN sản xuất các sản phẩm, hàng hóa trọng điểm, chủ lực nâng cao năng suất và chất lượng theo dự án.

- Hỗ trợ xây dựng và áp dụng hệ thống quản lý môi trường, quản lý chất lượng, theo các tiêu chuẩn tiên tiến (ISO 14000; ISO 9000, ISO 22000, HACCP, TQM, GMP, GAP); Hỗ trợ xây dựng và áp dụng các công cụ quản lý tiên tiến (5S, Kaizen, QCC, Lean Six Sigma,…); Hỗ trợ chi phí đánh giá chứng nhận phòng thử nghiệm/hiệu chuẩn theo tiêu chuẩn TCVN ISO/IEC 17025; Hỗ trợ chi phí đánh giá chứng nhận sản phẩm phù hợp tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn nước ngoài phục vụ xuất khẩu, chi phí đánh giá chứng nhận hợp quy và công bố hợp quy.

- Hỗ trợ các hoạt động nghiên cứu, đầu tư đổi mới công nghệ, chuyển giao công nghệ:

- Các hỗ trợ thuộc Chương trình đổi mới công nghệ quốc gia: Xem xét, hỗ trợ các DN sản xuất sản phẩm chủ lực, sản phẩm trọng điểm, sản phẩm quốc gia nghiên cứu, làm chủ, ứng dụng công nghệ tiên tiến để nâng cao tính năng, chất lượng của sản phẩm và đổi mới quy trình công nghệ, trong đó có chi phí chuyển giao công nghệ, mua thiết kế, mua phần mềm, thuê chuyên gia nước ngoài, đào tạo nguồn nhân lực và đầu tư xây dựng phòng thí nghiệm. Tổ chức, phối hợp và hỗ trợ các DN trong việc hợp tác với các tổ chức, cá nhân hoạt động KH&CN để giải mã, làm chủ công nghệ nhập khẩu. Hỗ trợ DN kinh phí sử dụng các phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia để nghiên cứu, thiết kế và chế tạo các sản phẩm mới. Khuyến khích, hỗ trợ lãi suất vay vốn để đầu tư xây dựng một số cơ sở thiết kế, mô phỏng, tạo mẫu, đo kiểm, gia công chính xác.

- Các hỗ trợ thuộc Chương trình quốc gia phát triển công nghệ cao: Hỗ trợ nghiên cứu, sản xuất thử nghiệm, ươm tạo công nghệ cao, ươm tạo DN công nghệ cao. Hỗ trợ và tạo điều kiện cho ứng dụng, sản xuất sản phẩm, cung ứng dịch vụ công nghệ cao. Áp dụng nhiều cơ chế, chính sách: Ưu đãi về đất đai, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế nhập khẩu, xuất khẩu, thuế giá trị gia tăng; Vay tối đa 85% vốn tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam và được Chương trình hỗ trợ toàn bộ lãi suất vay trong thời hạn 5 năm; Hỗ trợ chi phí nghiên cứu, đào tạo, tư vấn, chuyển giao công nghệ, thử nghiệm, xây dựng phòng thí nghiệm, xây dựng trung tâm thiết kế, sản xuất thử nghiệm, mua sản phẩm mẫu, thiết bị và dây chuyền mẫu, thiết bị đo kiểm;…

- Hỗ trợ triển khai các dự án sản xuất thử - thử nghiệm nhằm làm thích nghi hoặc hoàn thiện công nghệ.

Từ những nội dung được xây dựng và đưa vào chương trình hành động, hàng loạt nhiệm vụ hỗ trợ DN đã được triển khai hiệu quả trong năm 2014, đó là:

- Tổ chức lựa chọn 100 DN ưu tiên hỗ trợ, tổ chức tư vấn, hướng dẫn các DN đăng ký tham gia các chương trình hỗ trợ đổi mới và nâng cao trình độ công nghệ của thành phố và Chương trình quốc gia phát triển công nghệ cao.

- Tổ chức 8 lớp đào tạo, tập huấn về đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất chất lượng và phát triển tài sản trí tuệ; 14 cuộc hội thảo, hội nghị, tọa đàm nhằm phổ biến, giới thiệu, thảo luận việc triển khai thực hiện các chính sách, định hướng, cơ chế hỗ trợ DN và giới thiệu, trình diễn các giải pháp công nghệ, công nghệ, thiết bị mới.

- Hỗ trợ các địa phương đăng ký bảo hộ nhãn hiệu tập thể cho 34 sản phẩm đặc sản và làng nghề.

- Tổ chức cho các DN tham gia 03 kỳ hội chợ, triển lãm trong và ngoài nước về giới thiệu công nghệ của doanh nghiệp. Tổ chức 03 cuộc triển lãm mini chuyên đề tại Sàn Giao dịch công nghệ và thiết bị Hải Phòng. Tham gia sự kiện "Trình diễn và kết nối cung - cầu công nghệ" khu vực miền Bắc.

- Thu hút  6.762 công nghệ, thiết bị, giải pháp phần mềm của 1.489 nhà cung cấp chào bán trên Sàn giao dịch công nghệ và thiết bị trực tuyến hatex.vn với gần 910.000 lượt truy cập. Thu hút trên 11.350 lượt khách đến tham quan, trao đổi, tìm kiếm các sản phẩm KH&CN tại Sàn Giao dịch công nghệ và thiết bị Hải Phòng. 

- Đẩy mạnh hoạt động tư vấn, môi giới chuyển giao công nghệ: Tổ chức kết nối 85 cuộc cho các DN gặp gỡ tìm hiểu, trao đổi, đàm phán, thương thảo hợp đồng; Tư vấn cho 03 DN đăng ký trở thành DN KH&CN theo Nghị định 80/2007, 03 đơn vị đăng ký hoạt động KH&CN; Tư vấn, hỗ trợ cho 7 đơn vị tham gia thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu, ứng dụng khoa học và phát triển công nghệ cấp thành phố, cấp Bộ; 3 đơn vị xin hỗ trợ chương trình 592 và Quỹ đổi mới công nghệ quốc gia. Kết nối cho 02 DN tham gia các chương trình KH&CN quốc gia (Công ty TNHH sản xuất và thương mại thiết bị khí thải sạch và Công ty Cổ phần Ắc quy Tia Sáng)... Đặc biệt, Sở KH&CN đã giao Sàn Giao dịch công nghệ và thiết bị Hải Phòng thí điểm tư vấn xây dựng lộ trình đổi mới công nghệ thành công cho 05 DN đại diện cho 05 lĩnh vực chủ lực trên địa bàn thành phố, bao gồm: Công ty CP Cơ khí và VLXD Thanh Phúc, Công ty CP Nhựa Thiếu niên Tiền phong, Công ty CP Sơn Hải Phòng, Công ty CP Thực phẩm Bình Minh và Công ty CP Công nghiệp tàu thủy Đông Á. Đây là nhiệm vụ hoàn toàn mới mẻ được Hải Phòng là đơn vị tiên phong trên cả nước triển khai thực hiện. Lộ trình đổi mới công nghệ giúp các DN có được cái nhìn toàn cảnh về thực trạng trình độ công nghệ, nhân lực, thị trường và năng lực tài chính của mình và có được kế hoạch đầu tư, đổi mới công nghệ sản xuất sản phẩm chủ lực trong giai đoạn tiếp theo.

Phát huy kết quả đã đạt được, bước sang năm 2015, các chương trình KH&CN hỗ trợ DN sẽ tiếp tục được tiến hành và nhân rộng, góp phần vào sự nghiệp CNH, HĐH và hội nhập của thành phố, đưa Hải Phòng sớm trở thành một thành phố Cảng xanh, văn minh, hiện đại, ngang tầm khu vực./.