Liên kết website
Thống kê truy cập
Đang trực tuyến : 606
Tổng truy cập : 57,998

Thảo luận

Nâng cao hiệu quả hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế thành phố Hải Phòng (23/02/2016)

                                                                                       Đỗ Gia Khánh

                                                                     Phó Giám đốc Sở KH&CN Hải Phòng

Trong công tác quản lý KH&CN, hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ luôn là hoạt động được chú trọng, quan tâm hàng đầu. Bởi nghiên cứu khoa học là nguồn gốc, là căn nguyên để tìm ra, lý giải, chứng minh và cho ra đời những thành tựu khoa học quan trọng, góp phần cung cấp những luận cứ khoa học cho chủ trương, chính sách phát triển của mỗi địa phương, mỗi quốc gia; góp phần tích cực nâng cao hiệu quả sản xuất, tăng năng suất lao động; và hơn thế, tác động tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội nói chung; đưa KH&CN trở thành động lực phát triển chính của mỗi địa phương, quốc gia, vùng lãnh thổ. Nhận thức được tầm quan trọng này, Sở KH&CN thành phố Hải Phòng luôn chú trọng đến công tác nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ theo hướng gắn sát với thực tiễn đời sống, đáp ứng yêu cầu phát triển của thành phố và nhu cầu phát triển của các tổ chức, doanh nghiệp...

Trong 5 năm 2011 - 2015, 197 nhiệm vụ KH&CN cấp thành phố được phê duyệt và triển khai thực hiện với kinh phí ngân sách cấp là 66.976.692.000 đồng. Các nhiệm vụ nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ của thành phố được thực hiện trên quan điểm chỉ đạo của Nghị quyết số 08-NQ/TU của Thành ủy, Nghị quyết số 08/2013/NQ-HĐND của Hội đồng nhân dân thành phố: lấy ứng dụng là chính, tập trung giải quyết những nhiệm vụ quan trọng của các ngành, các cấp, góp phần vào việc nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả lao động, tạo các luận cứ cho việc phát triển theo định hướng của thành phố trong các lĩnh vực. Từ 2013, các nhiệm vụ thực hiện theo nội dung của 6 chương trình nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ có mục tiêuphục vụ phát triển kinh tế - xã hội của thành phố; và chương trình KH&CN phục vụ xây dựng nông thôn mới đến năm 2020.

Cán bộ Trung tâm Ứng dụng tiến bộ KH&CN chuyển giao kỹ thuật trồng nấm tận dụng phế phụ phẩm nông nghiệp cho nông dân.

Trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn, giai đoạn 2011 - 2015 thành phố đã triển khai 30 nhiệm vụ; 19 nhiệm vụ được tổ chức đánh giá, nghiệm thu. Kết quả nghiên cứu đã đề xuất được 16 nhóm giải pháp, 02 luận cứ khoa học và 01 mô hình nhằm phục vụ phát triển kinh tế - xã hội thành phố. Hầu hết các sản phẩm khoa học đã và đang được ứng dụng trong thực tế, mang lại hiệu quả thiết thực cho việc nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân.Các kết quả nghiên cứu khoa học trong lĩnh vc KHXH&NVkịp thời cung cấp những luận cứ khoa học để hình thành các chủ trương và chính sách đồng bộ của Thành ủy, Ủy ban nhân dân thành phố. Do gắn với những vấn đề cấp thiết của các ban, ngành và thành phố nên hầu hết các đề tài đã được đưa vào ứng dụng trong thực tiễn, nhiều đề tài đã tạo lập được các luận cứ khoa học mang tầm chiến lược, có ý nghĩa lớn, phục vụ cho hoạch định chủ trương, đường lối, chính sách của đảng bộ, chính quyền các cấp, các ngành. Tiêu biểu là: xây dựng các luận cứ khoa học phát triển kinh tế tri thức; các luận cứ xây dựng con người Hải Phòng; xây dựng mô hình chính quyền cảng, luận cứ xây dựng thành phố Hải Phòng trở thành thành phố cảng xanh; các giải pháp nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh (PCI) của Hải Phòng đến năm 2020; xây dựng mô hình Hải Phòng - Thành phố đầu tiên trên thế giới (Haiphong World's First Model) được phát triển bền vững thông qua các mô hình quản lý dựa vào phương pháp tư duy hệ thống; giải pháp chủ yếu phát triển du lịch biển Hải Phòng theo hướng bền vững trong điều kiện hội nhập quốc tế; giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị truyền thống trong xây dựng nông thôn mới; nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về hoạt động báo chí, giải pháp phát triển nhân lực du lịch chất lượng cao; nâng cao hiệu quả công tác giáo dục hướng nghiệp cho học sinh bậc trung học; nghiên cứu luận cứ khoa học phục vụ tổ chức lễ hội kỷ niệm chiến thắng Bạch Đằng năm 1288 trên địa bàn huyện Thủy nguyên, giải pháp xây dựng và nhân rộng mô hình “Dân vận khéo” ở xã, phường, thị trấn...

Trong lĩnh vực công nghiệp, đã triển khai 22 nhiệm vụ. Các nhiệm vụ tập trung tạo ra sản phẩm mới, nâng cao chất lượng sản phẩm đặc thù, truyền thống của Hải Phòng, sáng tạo, hoàn thiện công nghệ nội sinh, làm chủ và thích nghi công nghệ nhập ngoại theo các nội dung trọng tâm được thành phố ban hành tại quyết định 1963-QĐ-UBND ngày 07/10/2013 phê duyệt Chương trình nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế thành phố Hải Phòng đến năm 2020.

Những nhiệm vụ này hỗ trợ tích cực việc tiếp thu các công nghệ chuyển giao từ nước ngoài, chuyển hoá, giải mã và tiến bộ KH&CN trên thế giới và Việt Nam. Một số đơn vị sản xuất đã tạo ra được các sản phẩm mới hoặc nâng cấp sản phẩm truyền thống, đủ sức cạnh tranh với thị trường trong nước hoặc khu vực, thay thế hàng nhập ngoại như sơn tầu biển cao cấp theo công nghệ Nhật Bản, sơn chống cháy, sơn tấm lợp cao cấp của Công ty Cổ phần Sơn Hải Phòng; Sơn giao thông phản quang của Công ty Cổ phần Sivico; Sơn gỗ hệ nước gốc nhựa PUD (công ty Sơn số 2); Nghiên cứu, thiết kế, chế tạo thiết bị phân ly dầu nước bằng phương pháp điện từ trường, hệ thống quản lý nước dằn tàu, hệ thống chống ăn mòn điện hóa cho tàu biển;… Ngoài ra, còn tập trung nghiên cứu ứng dụng kỹ thuật trong công tác quản lý hành chính Nhà nước (xây dựng phần mềm lưu trữ hồ sơ điện tử tại Ủy ban nhân dân quận Ngô Quyền…), trong sản xuất kinh doanh (ứng dụng công nghệ SCADA trong quản lý trạm biến áp 110kV bán tự động, nghiên cứu và sản xuất thành công Máy sản xuất gạch terazzo tự động; Máy nong ống tự động của Công ty Cổ phần Nhựa Thiếu niên Tiền Phong…).

Giai đoạn 2011 - 2015, lĩnh vực Nông, Lâm nghiệp, Thủy sản đãtriển khai thực hiện 63 nhiệm vụ và 53 nhiệm vụ nhiệm vụ thuộc chương trình nông thôn mới. Việc nghiên cứu và áp dụng những tiến bộ KH&CN, trong đó từng bước ứng dụng có hiệu qủa công nghệ sinh học trong lai tạo, sản xuất giống cây trồng, vật nuôi chất lượng cao, góp phần làm thay đổi mạnh về năng suất và chất lượng các sản phẩm cây trồng, vật nuôi, góp phần tích cực vào việc chuyển dịch cơ cấu sản xuất theo hướng tăng hiệu quả kinh tế trên đơn vị diện tích đất nông nghiệp của Hải Phòng. Kết quả các nhiệm vụ KH&CN đã và đang được áp dụng khá rộng rãi.

Trên 35 giống cây trồng, 20 giống vật nuôi đã được thử nghiệm đưa vào sản xuất; một số giống đã cho năng suất, chất lượng, hiệu quả kinh tế cao, phù hợp với điều kiện của địa phương và góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp nông thôn Hải Phòng, phục tráng các giống cây quý của địa phương, bảo tồn nguồn gen bản địa: sản xuất giống bưởi Lâm Động, Quýt Gia luận sạch bệnh bằng phương pháp vi ghép đỉnh sinh trưởng, sản xuất giống cây hoa Cát Tường; Ba kích tím… Nghiên cứu và nhân giống thành công nhiều vật nuôi và thủy sản có giá trị kinh tế cao như giống Gà Grimaud, Vịt chuyên thịt M14; Gà siêu trứng KHHP.ĐV.G01; giống Hải sâm đen, giống Ngán, giống cá Hói, Ghẹ, Rạm, lươn... góp phần đa dạng hoá và chủ động nguồn giống vật nuôi của Hải Phòng.

Ngoài ra, nhiều nghiên cứu tập trung vào việc sản xuất và ứng dụng chế phẩm sinh học mới trong việc sản xuất, chăn nuôi giúp tăng năng suất, chất lượng, đảm bảo an toàn vệ sinh nông nghiệp: công nghệ sinh học sản xuất chế phẩm vi sinh vật Compost Marker xử lý phụ phẩm nông nghiệp; ứng dụng Pheromone giới tính trong phòng trừ sâu Đục thân hai chấm hại lúa; ứng dụng công nghệ sinh học sản xuất chế phẩm nấm có ích Metarhizium trừ rầy nâu hại lúa và Beauveria trừ sâu hại rau họ hoa thập tự công nghệ…

Trong lĩnh vực môi trường, 13 nhiệm vụ nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ cấp thành phố được triển khai đã tạo ra 09 luận cứ khoa học, 01 mô hình áp dụng tiến bộ kỹ thuật. Các nhiệm vụ tập trung điều tra, đánh giá về nguồn tài nguyên, xây dựng luận cứ khoa học cho phát triển kinh tế - xã hội; Điều tra, đánh giá diễn biến chất lượng môi trường và hệ sinh thái: Nghiên cứu, đề xuất các giải pháp công nghệ thu, trữ nước ngọt trên đảo Bạch Long Vỹ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội; Đánh giá hiện trạng môi trường và xác định các vấn đề ưu tiên phục vụ quản lý tổng hợp vùng bờ biển Hải Phòng; Nghiên cứu tác dụng chắn sóng của rừng ngập mặn đến hệ thống đê biển ở Hải Phòng; Nghiên cứu ảnh hưởng của mực nước biển dâng do biến đổi khí hậu toàn cầu đến xâm nhập mặn vùng cửa sông Thái Bình, đoạn từ ngã ba sông Mới đến biển, đề xuất giải pháp thích ứng phục vụ cấp nước ngọt cho hai huyện Tiên Lãng và Vĩnh Bảo. Kết quả các nhiệm vụKH&CN này được sử dụng làm căn cứ xây dựng quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường của thành phố; căn cứ để xây dựng các báo cáo nghiên cứu khả thi của các dự án đầu tư.

lĩnh vực y dược, 15 nhiệm vụ được triển khai theo mục tiêu và nội dung của chương trình KH&CN phục vụ chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ nhân dân, tập trung vào các vấn đề: Nghiên cứu ứng dụng các thành tựu khoa học kỹ thuật và công nghệ mới trong y học hiện đại để nâng cao năng lực chuẩn đoán và điều trị, chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cộng đồng, tổng kết thực tiễn, đề xuất các mô hình, giải pháp tăng cường chăm sóc và bảo vệ bà mẹ, trẻ em. Hầu hết các kết quả nghiên cứu được đánh giá, nghiệm thu và đưa vào áp dụng trong thực tiễn mang lại hiệu quả cao. Một số thành tựu khoa học trong lĩnh vực y học lần đầu tiên được áp dụng thành công trên địa bàn thành phố, phục vụ bảo vệ và chăm sóc sức khoẻ cộng đồng (kỹ thuật sinh thiết phổi cắt xuyên thành ngực dưới sự hướng dẫn của chụp cắt lớp vi tính trong chẩn đoán nguyên nhân các tổn thương dạng u ở phổi, kỹ thuật phân tích ADN phục vụ xây dựng tàng thư ADN nhận dạng cá thể người tại Hải Phòng...).

            Để có được những thành tựu kể trên, 5 năm qua, các nhiệm vụ KH&CN của thành phố được triển khai thực hiện theo chủ trương của thành phố là tập trung vào nghiên cứu ứng dụng và lấy doanh nghiệp làm trung tâm. Đây là lý do có tới 70 - 80% các nhiệm vụ được áp dụng có hiệu quả trong thực tiễn, trước mắt là ngay tại đơn vị nghiên cứu, tạo nên những đột phá trong sản xuất, kinh doanh và hoạt động của cơ quan, đơn vị; góp phần nâng cao uy tín, sức ảnh hưởng và khả năng cạnh tranh trên thị trường trong nước, thậm chí cả thị trường nước ngoài. Đây cũng là lý do tỷ lệ nguồn kinh phí thực hiện và áp dụng các nhiệm vụ này giữa ngân sách nhà nước và vốn huy động được tại Hải Phòng là 4:6 (trong khi đó, tỷ lệ này tại các nước phát triển là 3:7 và tại Việt Nam là 7:3).

Bên cạnh đó, với định hướng các nhiệm vụ nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ của thành phố phải bám sát các mục tiêu, nội dung của các chương trình KH&CN trọng điểm của thành phố, Sở đã xây dựng và thực hiện nghiêm túc các quy trình, quy chế quản lý các nhiệm vụ KH&CN sử dụng ngân sách nhà nước. Đó là quy trình chặt chẽ từ khâu xác định nhiệm vụ, đến phê duyệt, kiểm tra tiến độ, đánh giá, nghiệm thu và đưa vào áp dụng. Trong đó, quan trọng nhất là khâu xác định, lựa chọn nhiệm vụ KH&CN. Việc lựa chọn các nhiệm vụ KH&CN được thực hiện thông qua Hội đồng tư vấn, xét duyệt cấp thành phố, bám sát vào đặt hàng của thành phố theo yêu cầu của các chương trình KH&CN. Mỗi chương trình, tùy thuộc vào tính chất, nội dung, chủ nhiệm chính là Giám đốc các Sở, ngành. Gắn các mục tiêu, chỉ tiêu, nhiệm vụ phát triển KH&CN với các mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội của thành phố, của từng cấp, từng ngành để bố trí nguồn lực thực hiện. Do đó, tính sâu sát với yêu cầu thực tiễn được đảm bảo và đặt lên hàng đầu.

Ngoài ra, hàng loạt các giải pháp như: nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp chính quyền, ban ngành về vai trò của KH&CN trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và thành phố; Đẩy mạnh tuyên truyền, cung cấp thông tin về vai trò nền tảng, động lực KH&CN trong sự phát triển kinh tế - xã hội thành phố, tuyên truyền, phổ biến kiến thức về KH&CN; Phát huy hiệu quả hoạt động của các cơ quan chuyên môn phục vụ chuyển hóa, chuyên tiếp thu các thành quả của Trung ương và địa phương để đưa thành các mô hình ứng dụng vào trong  thực tiễn (Trung tâm Ứng dụng tiến bộ KH&CN); quảng bá các thông tin liên quan đến công nghệ (Sàn Giao dịch công nghệ và thiết bị)… đã được Sở thực hiện theo các kế hoạch mang tính dài hạn và chuyên sâu.

Nhìn lại hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ 5 năm qua, Sở KH&CN sẽ tiếp tục nỗ lực phấn đấu nâng cao hơn nữa những thành tích đạt được, để đưa KH&CN ngày càng phát triển lớn mạnh trong ý thức mỗi người dân đất Cảng, trong đời sống, trong sản xuất; trở thành nền tảng và động lực để đổi mới mô hình tăng trưởng; là tiêu chí nâng cao sức mạnh tổng hợp, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, năng lực cạnh tranh của nền kinh tế; là một trong những khâu đột phá để phát triển nhanh và bền vững thành phố./.