Chuyên mục

Liên kết website
Thống kê truy cập
Đang trực tuyến : 131
Tổng truy cập : 57,998

Thảo luận

Trở thành Trung tâm Khoa học và Công nghệ cùng duyên hải Bắc Bộ - cơ hội và thách thức của Hải Phòng (16/09/2016)

Hải Phòng là đô thị loại I, trung tâm cấp quốc gia, là thành phố có trình độ phát triển kinh tế - xã hội, hệ thống kết cấu hạ tầng sản xuất tốt hơn các địa phương khác trong khu vực. Vị trí địa lý của Hải Phòng thuận lợi, hội tụ đầy đủ các lợi thế về cả về đường biển, đường sắt, đường bộ, hàng không nối với các tỉnh phía Bắc. Hải Phòng có nhiều tiềm năng, thế mạnh và giữ vị trí trọng yếu trong phát triển kinh tế - xã hội của miền Bắc và giao thương quốc tế, là cửa chính ra biển của các tỉnh phía  Bắc. Đây là điều kiện thuận lợi để thành phố có thể thu hút các nguồn lực khoa học và công nghệ trong nước và quốc tế.

Bước vào thế kỷ 21- thế kỷ của biển và đại dương, Hải Phòng với vị trí địa lý kinh tế thuận lợi, là cửa ngõ ra biển của cả khu vực phía bắc, đã nhận được sự quan tâm đặc biệt của Đảng và Chính phủ. Có thể thấy rõ điều này ở các Nghị quyết từ cấp Trung ương đến địa phương: Nghị quyết số 09-NQ/TW, ngày 09/02/2007của Ban Chấp hành Trung ương khóa X về “Chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020”; Nghị quyết số 32-NQ/TW về “Xây dựng và phát triển thành phố Hải Phòng trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” của Bộ Chính trị; Quyết định số 54/2004/QĐ-TTg ngày 5/4/2004 của Thủ tướng Chính phủ về cơ chế tài chính ngân sách ưu đãi đối với thành phố Hải Phòng; Nghị quyết số 08-NQ/TU (khóa XIV) ngày 16/5/2013 của Thành ủy Hải Phòng về phát triển khoa học và công nghệ phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá và hội nhập quốc tế thành phố Hải Phòng đến năm 2020, tầm nhìn 2030... Đây là những căn cứ pháp lý và cũng là cơ hội tốt để Hải Phòng thực hiện sự bứt phá về kinh tế, trở thành đầu tàu kinh tế và khoa học-công nghệ của khu vực kinh tế trọng điểm phía bắc và vùng Duyên hải Bắc Bộ.

Bên cạnh đó, với các điều kiện tự nhiên, vị trí địa kinh tế thuận lợi và nguồn lao động phong phú, Hải Phòng có nhiều tiềm năng trở thành một cực tăng trưởng kinh tế quan trọng của khu vực đồng bằng Bắc Bộ với cảng trung chuyển container quốc tế và kết nối thành phố với các tỉnh phía Bắc và Tây nam Trung Quốc qua hệ thống đường sắt, đường bộ và đường hàng không. Quá trình hội nhập toàn diện và sâu rộng cũng đang tạo cho Hải Phòng khai thác tốt vị trí địa lý để đẩy mạnh sự phát triển.

Hệ thống kết cấu hạ tầng ngày càng được nâng cấp và hoàn thiện, tạo điều kiện cho Hải Phòng thực hiện sự bứt phá về kinh tế - xã hội, khẳng định vai trò đầu tàu về kinh tế biển của khu vực duyên hải Bắc Bộ: Các dự án đường cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, Hà Nội - Lào Cai, dự án mở rộng cảng Hàng không quốc tế Cát Bi, dự án cảng Lạch Huyện….

Tuy vậy,bên cạnh những cơ hội thuận lợi nêu trên, quá trình xây dựng Hải Phòng trở thành trung tâm KH&CN vùng Duyên hải Bắc bộ cũng gặp phải rất nhiều thách thức.

Thách thức lớn nhất của Hải Phòng hiện nay là mâu thuẫn giữa nhu cầu phát triển rất lớn nhưng nguồn lực có hạn, cả về tài chính và nguồn nhân lực, không đáp ứng được yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới. Đặc biệt, mô hình tăng trưởng kinh tế của Hải Phòng trong thời gian qua là mô hình tăng trưởng kinh tế theo chiều rộng. Nhân tố khoa học và công nghệ đóng góp vào tăng trưởng kinh tế còn thấp (TFP đóng góp khoảng 27% GDP).

Nguồn nhân lực KH&CN, mặc dù tăng nhanh về số lượng qua các năm, nhưng chất lượng chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển KH&CN. Các phát minh, sáng chế, các nghiên cứu mang tính ứng dụng còn ít. Trình độ KH&CN còn thấp, việc áp dụng KH&CN vào sản xuất còn hạn chế, liên kết giữa các tổ chức KH&CN với doanh nghiệp còn yếu. Nguồn tài chính dành cho phát triển KH&CN còn thấp, sử dụng chưa hiệu quả, chưa thu hút được nhân tài, nhân lực chất lượng cao cho phát triển và áp dụng tiến bộ KH&CN. Đội ngũ cán bộ làm công tác nghiên cứu và triển khai ứng dụng KH&CN còn thiếu và yếu, nhất là ở các doanh nghiệp của Hải Phòng.

Tuy có lợi thế hơn một số địa phương khác về vị trí địa lý, kết cấu hạ tầng và mặt bằng của điểm xuất phát nhưng rõ ràng Hải Phòng chưa khai thác tốt các lợi thế này để gia tốc sự phát triển. Là địa phương đứng thứ 2 khu vực miền Bắc về tiềm lực kinh tế, nhưng các dự án đầu tư nước ngoài vào Hải Phòng chưa nhiều, quy mô dự án chưa lớn, số dự án có trình độ công nghệ cao còn ít. Rất ít dự án đầu tư nước ngoài xứng tầm với vị thế của thành phố cả quy mô lẫn trình độ công nghệ và đóng góp thực sự nâng tầm trình độ phát triển của thành phố nói riêng đang là thách thức lớn với Hải Phòng.

Tình hình sử dụng biển và hải đảo còn thiếu bền vững do khai thác tự phát, đa dạng sinh học biển và nguồn lợi thủy hải sản đang giảm sút khá nghiêm trọng. Cạn kiệt tài nguyên, suy thoái các hệ sinh thái, ô nhiễm môi trường biển và biến đổi khí hậu đang là những thách thức nghiêm trọng, tác động và chi phối rất lớn đến quá trình triển khai chiến lược phát triển bền vững của thành phố hiện nay.

Công nghệ sản xuất lạc hậu và chậm được đổi mới. Công nghệ sản xuất ở
các doanh nghiệp của Hải Phòng chủ yếu là công nghệ cũ, lạc hậu, đã làm cho quá trình sản xuất tiêu hao nhiều năng lượng, tài nguyên, phát sinh nhiều chất thải, phát thải khí nhà kính cao ô nhiễm suy thoái môi trường. Mặc dù trong những năm qua, thành phố đã có những chủ trương chuyển đổi, đổi mới công nghệ trong các ngành sản xuất nhưng tốc độ đổi mới công nghệ diễn ra chậm chạp, số nhà đầu tư nước ngoài mang công nghệ hiện đại vào Hải Phòng rất hạn chế mà phần lớn các nhà đầu tư nước ngoài vẫn đầu tư vào những lĩnh vực thâm dụng lao động và tài nguyên - được coi là lợi thế so sánh trong 2 thập kỷ qua.

Các tổ chức KH&CN với quy mô nhỏ, hoạt động phân tán, độc lập, thiếu sự phối hợp liên kết nên các sản phẩm chủ yếu phục vụ cho sự phát triển của ngành, đơn vị, phạm vi tác động của các tổ chức này đối với sự phát triển của vùng duyên hải Bắc bộ không lớn.

Để xây dựng Hải Phòng trở thành trung tâm khoa học và công nghệ vùng duyên hải Bắc Bộ, cần tập trung giải quyết một số vấn đề như : tăng cường tiềm lực khoa học công nghệ để đủ sức đảm đương nhiệm vụ chung của toàn vùng ; xây dựng và phát triển năng lực KH&CN của thành phố đạt trình độ tiên tiến trong khu vực châu Á ; Phát triển thị trường công nghệ; nâng cấp Sàn giao dịch công nghệ và thiết bị Hải Phòng trở thành Sàn giao dịch công nghệ và thiết bị quy mô vùng duyên hải Bắc bộ để đảm đương các nhiệm vụ chung của toàn vùng ; Tăng cường hợp tác KH&CN trong nước và quốc tế.

Làm được những điều này, khoa học và công nghệ Hải Phòng sẽ vươn lên, là đầu tàu và trở thành trung tâm khoa học và công nghệ của vùng, đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội của các tỉnh vùng duyên hải Bắc bộ.

Ths. Phạm Thị Sen Quỳnh

Giám đốc Trung tâm KHXH&NV TP. Hải Phòng