Chuyên mục

Liên kết website
Thống kê truy cập
Đang trực tuyến : 466
Tổng truy cập : 57,998

Thảo luận

Ươm tạo doanh nghiệp Khoa học và Công nghệ tại Hải Phòng – thực trạng và giải pháp (20/09/2016)

Phát triển khoa học & công nghệ và các doanh nghiệp khoa học công nghệ (DNKHCN) là một trong những động lực quan trọng nhất để phát triển kinh tế - xã hội, là nền tảng quan trọng trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và là một phần không thể thiếu trong việc xây dựng chiến lược cạnh tranh của mỗi quốc gia. Ươm tạo DNKHCN đã và đang trở nên phổ biến trên thế giới. Sự phát triển của mô hình vườn ươm DNKHCN tại các quốc gia trong khu vực như Trung Quốc, Hàn Quốc, Singapore… đã chứng minh vai trò tích cực của việc ươm tạo như: công cụ thúc đẩy sáng tạo, đổi mới, chuyển giao công nghệ và thương mại hoá thành công các ý tưởng công nghệ nhờ gắn kết chặt chẽ hơn mối quan hệ khoa học - doanh nghiệp; kết nối các doanh nghiệp khởi nghiệp với mạng lưới nguồn lực để gia tăng cơ hội duy trì, phát triển, tạo điều kiện giúp doanh nghiệp khởi sự thành công, có ý nghĩa quan trọng với sự phát triển kinh tế địa phương cũng như quốc gia. Kinh nghiệm của rất nhiều nước trên thế giới cho thấy hoạt động ươm tạo doanh nghiệp KH&CN đã giúp tăng tỷ lệ ứng dụng kết quả nghiên cứu KH&CN từ 35% đến 75% trong vòng một vài thập niên qua.

Ở nước ta, các chuyên gia cho rằng DNKHCN sẽ là phương thức chuyển giao công nghệ nhanh nhất bởi sự ra đời và phát triển của các DNKHCN sẽ tạo điều kiện để huy động tối đa và sử dụng có hiệu quả nguồn lực KH&CN phục vụ cho sự phát triển của đất nước, là nguồn tạo công ăn việc làm ổn định, góp phần nâng cao đời sống địa phương.

Tuy vậy, đa phần các DNKHCN tại Việt Nam luôn gặp khó khăn do thiếu vốn, trình độ và kinh nghiệm quản lý, thiếu nhân lực và thiếu mặt bằng để sản xuất kinh doanh. Trên thế giới, tỷ lệ thành công có thể tồn tại sau 5 năm hoạt động của các doanh nghiệp vừa và nhỏ là 20% thì đối với các DNKHCN con số đó thấp hơn nhiều do yêu cầu về vốn đầu tư, nguồn nhân lực chất lượng cao và hoạt động có nhiều rủi ro hơn, tuy vậy các DNKHCN lại có tỷ suất lợi nhuận trên vốn đầu tư cao hơn nhiều. Do đó, hoạt động ươm tạo DNKHCN sẽ là một mô hình hữu hiệu giải quyết những bất cập, yếu kém của các DNKHCN khởi sự trong bối cảnh phát triển kinh tế mới tại Việt Nam. 

Thực trạng

Trong giai đoạn 2010 – 2015, hoạt động ươm tạo DNKHCN tại thành phố Hải Phòng đã có một số bước triển khai tại Đại học Hải Phòng, ngoài ra, các hoạt động ươm tạo DNKHCN khác chưa được triển khai thực hiện mà mới chỉ dừng lại ở các hoạt động hỗ trợ DN hoạt động KH&CN.

Tiêu biểu là hoạt động hỗ trợ hoàn thiện công nghệ và sử dụng công nghệ được Sở Khoa học và Công nghệ thành phố thực hiện thông qua việc xét duyệt và cấp kinh phí thực hiện hàng năm cho tổ chức, cá nhân đề xuất nhiệm vụ nghiên cứu và ứng dụng công nghệ. Các đề tài dự án này sau khi hoàn thiện được nghiệm thu là các kết quả nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ mà doanh nghiệp có thể ứng dụng sản xuất tạo ra các sản phẩm hàng hóa.

Về các nhiệm vụ KHCN được đánh giá, nghiệm thu, từ năm 2010 đến 2015, Hải Phòng có lần lượt 24, 30, 37, 32, 25, 11 nhiệm vụ khoa học công nghệ được nghiệm thu. Trong 5 năm, thành phố không có đề tài nghiên cứu thuộc lĩnh vực công nghệ cao như công nghệ tự động hóa, công nghệ vật liệu mới và công nghệ sinh học chiếm tỷ lệ rất thấp.

Trong số các nhiệm vụ KHCN được đánh giá từ năm 2010 đến nay tại Hải Phòng, số lượng nhiệm vụ có khả năng ứng dụng kết quả để tạo ra sản phẩm mới có thể thương mại hóa tạo thành sản phẩm để thành lập DNKHCN lần lượt các năm 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015 là 4, 6, 2, 4, 9, 1. Trong đó, chỉ có 3 doanh nghiệp đã được hỗ trợ từ nguồn ngân sách KH&CN đủ điều kiện hình thành DNKHCN là Công ty cổ phần thương mại và sản xuất Ban Mai và Công ty cổ phần Y dược Khánh Thiện và Công ty cổ phần Sơn Hải Phòng.

Khách thăm quan gian hàng của DNKHCN Y dược Khánh Thiện

Ngoài ra, các doanh nghiệp còn được hỗ trợ hoàn thiện công nghệ, sử dụng công nghệ mới, huy động vốn đầu tư, tổ chức sản xuất, kinh doanh – tiếp thị, thực hiện các thủ tục pháp lý và các dịch vụ cần thiết khác. Thời gian gần đây, có 17 doanh nghiệp đã nhận được hỗ trợ tổng số 38 lần với tổng giá trị trên 5,5 tỷ đồng. Trong đó, có 1 doanh nghiệp được  nhận hỗ trợ trên 4 nội dung (Công ty cổ phần chế biến dịch vụ Thuỷ sản Cát Hải nhận được hỗ trợ hoàn thiện công nghệ, kinh doanh, tiếp thị, thực hiện thủ tục pháp lý và hỗ trợ vềcác dịch vụ khác - tư vấn xây dựng lộ trình đổi mới công nghệ); 2 doanh nghiệp nhận được hỗ trợ trên 3 nội dung (Công Ty TNHH Comtec nhận được hỗ trợ nội dung tổ chức sản xuất tạo ra sản phẩm, kinh doanh, tiếp thịthực hiện các thủ tục pháp lý và Công ty CP thực phẩm Bình Minh nhận được hỗ trợ tổ chức sản xuất tạo ra sản phẩm,kinh doanh, tiếp thị, và tư vấn xây dựng lộ trình đổi mới công nghệ).

Trong các nội dung hỗ trợ thì những nội dung hỗ trợ hoàn thiện công nghệ và sử dụng công nghệ vào sản xuất là nội dung hỗ trợ có giá trị cao nhất. Tiêu biểu là Công ty cổ phần Nhựa thiếu niên Tiền phong được hỗ trợ hoàn thiện công nghệ 3 lần với tổng giá trị trên 1,3 tỷ đồng; Công ty cổ phần Sơn Hải Phòng được hỗ trợ hoàn thiện công nghệ 4 lần với tổng giá trị 1,5 tỷ đồng.

Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Công thương, Bộ Khoa học và Công nghệ, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam... là các tổ chức kết nối, hỗ trợ DN. Trong đó, Sở Khoa học và Công nghệ hỗ trợ phần lớn các doanh nghiệp khảo sát.

Có thể nói, hàng năm, thành phố Hải Phòng có rất nhiều hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp thông qua việc cấp kinh phí cho các đề tài nghiên cứu, hỗ trợ chi phí cấp văn bằng sáng chế, giải pháp hữu ích nhưng doanh nghiệp chưa được hỗ trợ đồng bộ để hoàn thiện công nghệ, sử dụng công nghệ mới, huy động vốn đầu tư, tổ chức sản xuất, kinh doanh, tiếp thị để có thể thành lập DNKHCN. Tuy vậy, việc phát triển DNKHCN thời gian qua còn hạn chế cả về số lượng và chất lượng. Đến nay mới chỉ có 06 doanh nghiệp được cấp giấy chứng nhận DNKHCN, 02 doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp, 02 doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghiệp, 01 doanh nghiệp trong lĩnh vực y dược, 01 doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghệ thông tin.

Giải pháp

Để thúc đẩy sự phát triển của các DN KHCN nói riêng vì sự phát triển của thành phố nói chung cần tập trung thực hiện một số giải pháp sau:

Một là đấy mạnh thông tin tuyên truyền về ươm tạo DN KHCN

Ươm tạo doanh nghiệp KHCN là một khái niệm tương đối mới nên nhận thức của các cá nhân, doanh nghiệp, các cấp, các ngành chưa cao, chưa thấy rõ được vai trò của hoạt động ươm tạo DNKHCN với tư cách là công cụ kinh tế hữu hiệu để hỗ trợ và thúc đẩy sự phát triển của các doanh nghiệp, tạo việc làm và góp phần tăng trưởng kinh tế. Do đó, cần quảng bá, nâng cao lợi ích vai trò của hoạt động ươm tạo, đặc biệt là lợi ích khi tham gia các cơ sở ươm tạo cho các cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu trên địa bàn thành phố dưới các hình thức: Phổ biến văn bản pháp quy mới về chính sách hỗ trợ hoạt động ươm tạo DNKHCN thông qua các phương tiện thông tin đại chúng (đài, báo, website), các chương trình, cuộc thi ý tưởng...; Cung cấp các thông tin công nghệ, thông tin kết quả các đề tài NCKH&PTCN; hoạt động trao đổi, giới thiệu, chào bán và tìm hiểu mua công nghệ; Tổ chức các cuộc thi tài năng trẻ, các cuộc thi sinh viên khởi nghiệp; ...

Hai là tập trung các nguồn lực để hỗ trợ ươm tạo DNKHCN, đặc biệt là các nguồn lực về tài chính

Tranh thủ mọi nguồn vốn các chương trình quốc gia, nguồn vốn huy động trong và ngoài nước để hỗ trợ đầu tư cho hoạt động tổ chức sản xuất sản phẩm từ quá trình hoàn thiện công nghệ và ứng dụng công nghệ mới, tổ chức sản xuất, kinh doanh, tiếp thị.

Đẩy mạnh việc lựa chọn và giao kết quả NCKH&PTCN có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước cho doanh nghiệp có nhu cầu và đủ điều kiện áp dụng kết quả nghiên cứu này vào hoạt động sản xuất kinh doanh đặc biệt kết quả nghiên cứu của Viện hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam. Ưu tiên lựa chọn và giao những kết quả NCKH&PTCN thuộc các lĩnh vực trọng tâm, trọng điểm theo 11 Chương trình KH&CN đến năm 2020 của thành phố Hải Phòng. Tập trung một phần kinh phí hỗ trợ doanh nghiệp của các ngành, đoàn thể để hỗ trợ hoạt động ươm tạo DNKHCN.

Huy động nguồn lực của Nhà nước, tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp trong và ngoài nước tham gia vào quá trình nghiên cứu, ươm tạo và thương mại hóa các sản phẩm KHCN của nhà trường, viện nghiên cứu với mô hình: các công ty cổ phần, các nhà đầu tư bên ngoài tham gia góp vốn thành lập các DNKHCN; nhà trường, viện nghiên cứu có thể đóng góp cơ sở vật chất, vốn và thương hiệu; các nhà khoa học có thể đóng góp bằng chính giá trị của các sản phẩm KHCN. Sự kết hợp giữa trí thức của các nhà khoa học với kinh nghiệm quản lý của các nhà đầu tư sẽ làm tăng khả năng thành công của hoạt động ươm tạo DNKHCN.

Tranh thủ nguồn vốn các chương trình tài trợ không hoàn lại của các tổ chức phi Chính phủ. Đồng thời, xã hội hóa bằng cách huy động các nguồn lực trong đó có nguồn vốn của doanh nghiệp, vốn của Việt kiều. Trong đó, tập trung xã hội hóa việc xây dựng các cơ sở ươm tạo trong các khu công nghiệp, trường đại học. Khuyến khích các tổ chức, các trường đại học, các doanh nghiệp, các cá nhân tham gia đầu tư xây dựng các cơ sở ươm tạo, đầu mối ươm tạo DNKHCN, các quỹ đầu tư mạo hiểm.

Đầu tư xây dựng các Quỹ hỗ trợ khởi nghiệp, tận dụng nguồn lực từ các quỹ phát triển KHCN và các quỹ khác của thành phố.

Xây dựng cơ chế chính sách, hành lang pháp lý để bàn giao kết quả nghiên cứu khoa học của các Viện, trường cho các cá nhân, tổ chức có nhu cầu hoàn thiện công nghệ, ươm tạo công nghệ tạo sản phẩm để trở thành DNKHCN. Xây dựng các cơ chế, biện pháp khuyến khích, ưu đãi về đất đai, thuế và ưu đãi khác cho mọi hoạt động ươm tạo DNKHCN nhằm phát huy vai trò chủ đạo của khoa học công nghệ trong sự nghiệp CNH-HĐH của thành phố. Tập trung các nguồn tài chính, cơ sở vật chất, nguồn nhân lực xây dựng trung tâm ươm tạo DNKHCN tổng hợp của thành phố.

Trong các giải pháp này, việc cần làm trước tiên là: tiến hành ngay các hoạt động tuyên truyền, phổ biến, nâng cao nhận thức của các doanh nghiệp, tổ chức và của toàn xã hội về vị trí, vai trò của DNKHCNđối với sự phát triển kinh tế xã hội địa phương; về chính sách hỗ trợ của nhà nước và thành phố cho hoạt động ươm tạo DNKHCN. Đồng thời, ươm tạo thí điểm 2 DNKHCN tại Sàn Giao dịch Công nghệ &Thiết bị;Xây dựng trung tâm ươm tạo DNKHCN tổng hợp của thành phố Hải Phòng tại Sàn Giao dịch Công nghệ và Thiết bị, mỗi năm 4-5 doanh nghiệp đủ tiêu chuẩn tốt nghiệp. Bên cạnh đó, khuyến khích các trường đại học, cao đẳng, viện nghiên cứu, các doanh nghiệp, tổ chức thành lập các cơ sở, đầu mối ươm tạo công nghệ, ươm tạo doanh nghiệp, doanh nghiệp KHCN theo các chuyên ngành trong các trường, các viện, các khu, cụm công nghiệp.

Thành phố đang đẩy mạnh CNH-HĐH, tích cực và chủ động hội nhập quốc tế, do đó, việc doanh nghiệp tồn tại và đứng vững trên thương trường, đủ khả năng cạnh tranh là một yêu cầu cấp thiết. Thực tiễn tại các nước phát triển đều cho thấy việc phát triển hoạt động ươm tạo doanh nghiệp đặc biệt là ươm tạo DNKHCN là giải pháp chiến lược đúng đắn; đã và đang có tác động tích cực tới doanh nghiệp trong việc thúc đẩy nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo và tiếp cận với các hoạt động sở hữu trí tuệ. Hy vọng trong tương lai, nền kinh tế của thành phố Hải Phòng sẽ có những bước phát triển mạnh mẽ nhờ đẩy mạnh hoạt động ươm tạo DN KHCN trên địa bàn.

Thu Hương