Đánh giá thực trạng cấp nước nông thôn tỉnh Sơn La trong bối cảnh biến đổi khí hậu và đề xuất giải pháp cải thiện

Abstract

Bài báo đánh giá thực trạng hệ thống cấp nước nông thôn tỉnh Sơn La trong bối cảnh biến đổi khí hậu gia tăng cường độ và tần suất các hiện tượng cực đoan. Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2020–2025, kết hợp phân tích hệ thống và đánh giá theo khung 5 nhóm tiêu chí gồm: hạ tầng kỹ thuật, quản lý vận hành, tài chính, an toàn nước và khả năng thích ứng khí hậu. Kết quả cho thấy trong tổng số 1.840 công trình cấp nước tập trung được rà soát, chỉ 2,39 % công trình hoạt động bền vững, trong khi khoảng 75,5 % công trình ở trạng thái kém bền vững hoặc không hoạt động. Phần lớn công trình được quản lý ở cấp xã với năng lực kỹ thuật và tài chính hạn chế; tỷ lệ thực hiện nội kiểm chất lượng nước định kỳ còn rất thấp. Các tác động khí hậu như suy giảm dòng chảy mùa khô, gia tăng lũ quét và sạt lở đã làm tăng rủi ro gián đoạn cấp nước. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất nhóm giải pháp tích hợp gồm: hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực vận hành, áp dụng kế hoạch cấp nước an toàn, số hóa giám sát và thí điểm mô hình hợp tác công – tư có điều kiện. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho định hướng nâng cao tính bền vững cấp nước nông thôn khu vực miền núi.