Khoa học nông nghiệp

Đặc điểm hình thái loài ong Bracon hebetor (Hymenoptera: Braconidae) ký sinh ấu trùng sâu đầu đen hại dừa Opisina arenosella Walker (Lepidoptera: Xyloryctidae) (06/01/2026)

Sâu đầu đen O. arenosella, là loài sâu hại ngoại lai,  xuất  hiện  và  gây  Bến  Tre  từ  cuối  năm  2020, sau đó nhanh chóng bùng phát và lây lan đến các tỉnh phụ cân Bến Tre như Tiền Giang,  Vĩnh  Long,  Trà  Vinh.  Theo  ghi  nhận  tại  một  số  quốc  gia  khác  trên  thế  giới  như Myanmar, Bangladesh vào những năm 2006 -  2008,  thiệt  hại  trên  vườn  dừa  do  sâu  đầu  đen  gây ra lên đến khoảng 83%. Gần đây nhất là tại Thái Lan sâu đầu đen gây thiệt hại  lên  đến  45%  năng  suất  dừa  vào  năm  2010  -  2017.

Tại  Việt  Nam,  ngay  khi  sâu  đầu  đen  xuất  hiện các nghiên cứu đã được thực hiện và bước đầu  xây  dựng  được  một  số  giải  pháp  kiểm  soát  theo  hướng  sinh  học  bền  vũng.  Kết  quả  điều  tra đánh giá thành phần thiên địch của sâu đầu đen  tại  Bến  Tre  đã  ghi  nhận  được  10  loài  thiên  địch,  trong  đó,  loài  ong  B.  hebetor  cho  thấy  có  tiềm  năng  kiểm  soát  sâu  đầu  đen  tại  Bến  Tre. Vì lẽ đó, Lê Khắc Hoàng, Khoa Nông học, Trường Đại học Nông Lâm TP. HCM, TP. Hồ Chí Minh đã thực hiện nghiên cứu “Đặc điểm hình thái loài ong Bracon hebetor (Hymenoptera: Braconidae) ký sinh ấu trùng sâu đầu đen hại dừa Opisina arenosella Walker (Lepidoptera: Xyloryctidae)” nhằm  mô  tả  đặc  điểm  hình  thái  loài  ong  ký sinh B. hebetor ký sinh trên ấu trùng sâu đầu đen, cung cấp thêm dữ liệu về hình thái loài ong này để giúp nhận diện chính xác thiên địch trên vườn dừa tại Việt Nam.

Trên ký chủ ấu trùng sâu đầu đen tuổi 6, trứng ong  B.  hebetor  hình  bầu  dục  có  màu  trắng  ngà  và bóng, chiều dài trung bình là 0,7 ± 0,07 mm, chiều rộng trung bình là 0,2 ± 0,03 mm; ấu trùng tuổi 3 có màu vàng nhạt hoặc nâu đỏ, chiều dài trung bình 3,5 ± 0,21 mm, chiều rộng trung bình 1,2  ±  0,09  mm;  nhộng  thuộc  dạng  nhộng  trần  hình  bầu  dục,  màu  vàng  tươi,  trung  bình  chiều  dài  và  chiều  rộng  nhộng  2  ngày  tuổi  lần  lượt  là  3,0  ±  0,20  mm  và  1,2  ±  0,08  mm.  Thành  trùng  đực có màu vàng nâu, chiều dài trung bình là 3,0 ± 0,18 mm, chiều rộng trung là 0,8 ± 0,07 mm. Thành trùng cái có màu sáng hơn và kích thước lớn  hơn  thành  trùng  đực  với  chiều  dài  trung  bình là 3,2 ± 0,17 mm, chiều rộng trung bình là 0,8 ± 0,10 mm.

Kết  quả  nghiên  cứu  này  đã  góp  phần  cung  cấp thông tin về nhận dạng ong ký sinh ấu trùng B. hebetor trên ký chủ sâu đầu đen trong quá trình điều tra phát hiện thiên địch sâu đầu đen trong vườn dừa và hỗ trợ cho quá trình nghiên cứu đặc điểm sinh học và sinh thái loài thiên địch này tại Việt Nam./.

P.T.T (NASTIS)

Ngày cập nhật: 25/12/2025

https://www.vista.gov.vn/vi/news/khoa-hoc-nong-nghiep/dac-diem-hinh-thai-loai-ong-bracon-hebetor-hymenoptera-braconidae-ky-sinh-au-trung-sau-dau-den-hai-dua-opisina-arenosella-walker-lepidoptera-xyloryctidae-12570.html