Khoa học xã hội và Nhân văn

Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo: Động lực cho tăng trưởng hai con số của Việt Nam (24/06/2026)

Sáng 5/6, Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức công bố Báo cáo Tư vấn chính sách thường niên 2026 và hội thảo với chủ đề “Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số của Việt Nam dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”. Sự kiện quy tụ nhiều chuyên gia, nhà khoa học, đại diện cơ quan quản lý và doanh nghiệp, nhằm thảo luận về những động lực mới cho mô hình tăng trưởng của Việt Nam trong giai đoạn tới.

Quang cảnh buổi lễ công bố báo cáo Tư vấn chính sách thường niên 2026 và Hội thảo “Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số của Việt Nam dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao, từ 10% trở lên, câu hỏi trọng tâm được đặt ra là nền kinh tế sẽ dựa vào đâu để đạt tốc độ tăng trưởng nhanh nhưng vẫn bền vững. Các ý kiến tại hội thảo đều nhấn mạnh vai trò trung tâm của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây không chỉ là những lĩnh vực hỗ trợ tăng trưởng, mà cần trở thành nền tảng của mô hình phát triển mới.

Khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trở thành động lực cốt lõi

Phát biểu tại hội thảo, Tiến sĩ Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, cho biết Việt Nam đã đặt mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn tới. Để hiện thực hóa mục tiêu này, nền kinh tế cần chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng dựa nhiều hơn vào tri thức, công nghệ, năng suất và giá trị gia tăng. Theo ông, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang được xác định là các động lực cốt lõi để tạo ra năng suất mới, năng lực cạnh tranh mới và nguồn lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế. Đây là hướng đi phù hợp trong bối cảnh mô hình tăng trưởng dựa vào lao động giá rẻ, khai thác tài nguyên và mở rộng vốn đầu tư đang dần bộc lộ giới hạn.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức không dễ thực hiện. Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực hấp thụ công nghệ của doanh nghiệp, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và tăng hiệu quả thực thi chính sách công. Nếu những điểm nghẽn này không được xử lý, khoa học và công nghệ khó có thể trở thành lực lượng dẫn dắt tăng trưởng.

Tăng trưởng hai con số cần mô hình phát triển mới

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trúc Lê, Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội, đặt ra vấn đề: Việt Nam sẽ dựa vào đâu để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên trong giai đoạn tới. Đây không chỉ là câu hỏi về tốc độ tăng trưởng, mà còn là câu hỏi về chất lượng, nền tảng và tính bền vững của tăng trưởng.

Theo ông, cần thúc đẩy khoa học và công nghệ trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp. Điều đó có nghĩa là kết quả nghiên cứu, công nghệ mới và các ý tưởng sáng tạo phải được chuyển hóa thành sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh, năng suất lao động và giá trị gia tăng cụ thể. Đổi mới sáng tạo cần trở thành năng lực cạnh tranh quốc gia, còn chuyển đổi số cần trở thành động lực nâng cao năng suất của toàn bộ nền kinh tế.

Cách tiếp cận này cho thấy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo không thể chỉ tồn tại trong phòng thí nghiệm, trường đại học hoặc viện nghiên cứu. Những thành tựu nghiên cứu cần đi vào doanh nghiệp, thị trường, quản trị công và đời sống xã hội. Chỉ khi tri thức được chuyển hóa thành tăng trưởng, việc làm, thu nhập và chất lượng sống tốt hơn, các chính sách về khoa học và công nghệ mới tạo ra tác động thực chất.

Những điểm nghẽn cần được tháo gỡ

Tại phiên thảo luận, các chuyên gia và đại biểu đã chỉ ra nhiều khó khăn trong quá trình thúc đẩy tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Một điểm nghẽn lớn là năng lực hấp thụ công nghệ của doanh nghiệp còn hạn chế. Nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, chưa đủ nguồn lực tài chính, nhân lực và kỹ năng quản trị để tiếp nhận, làm chủ và ứng dụng công nghệ mới.

Bên cạnh đó, hạ tầng số và thể chế hỗ trợ đổi mới sáng tạo vẫn chưa thật sự đồng bộ. Dữ liệu, nền tảng số, cơ chế chia sẻ thông tin, tiêu chuẩn kỹ thuật và khung pháp lý cho các mô hình kinh doanh mới còn cần tiếp tục hoàn thiện. Khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn cũng là một vấn đề đáng chú ý. Không ít kết quả nghiên cứu có tiềm năng nhưng chưa được thương mại hóa hoặc chưa kết nối hiệu quả với nhu cầu của doanh nghiệp và thị trường.

Các rào cản về vốn, nhân lực và chuyển đổi số cũng ảnh hưởng lớn đến quá trình đổi mới. Doanh nghiệp muốn đổi mới công nghệ cần vốn dài hạn, nhân lực có kỹ năng và môi trường chính sách đủ linh hoạt để thử nghiệm mô hình mới. Nếu thiếu các điều kiện này, đổi mới sáng tạo có thể dừng ở khẩu hiệu hoặc chỉ diễn ra ở một nhóm nhỏ doanh nghiệp lớn.

Cần tăng cường liên kết giữa Nhà nước, trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp

Trên cơ sở nhận diện các thách thức, nhiều chuyên gia đề xuất cần ưu tiên cải cách thể chế, phát triển hạ tầng số, xây dựng dữ liệu quốc gia và tăng cường liên kết giữa Nhà nước, trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp. Đây là những trụ cột quan trọng để hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo có khả năng tạo ra giá trị thực.

Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thể chế, định hướng chiến lược và tạo điều kiện cho thử nghiệm chính sách. Trường đại học và viện nghiên cứu cần trở thành nguồn cung tri thức, công nghệ và nhân lực chất lượng cao. Doanh nghiệp là nơi chuyển hóa tri thức thành sản phẩm, dịch vụ và năng lực cạnh tranh. Khi các chủ thể này liên kết chặt chẽ hơn, kết quả nghiên cứu sẽ có cơ hội đi vào thực tiễn nhanh hơn, đồng thời doanh nghiệp cũng có thêm nguồn lực để nâng cao năng lực công nghệ.

Hội thảo cũng nhấn mạnh rằng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cần trở thành nền tảng trung tâm của mô hình tăng trưởng mới. Đây không chỉ là yêu cầu của một ngành hay một lĩnh vực, mà là định hướng phát triển chung của nền kinh tế.

Công bố chuỗi ấn phẩm tư vấn chính sách thường niên 2026

Trong khuôn khổ hội thảo, Trường Đại học Kinh tế chính thức công bố chuỗi ấn phẩm Tư vấn chính sách thường niên 2026. Bộ ấn phẩm gồm ba chuyên đề: “Triển vọng tăng trưởng và cấu trúc kinh tế Việt Nam”; “Đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và năng lực quản trị quốc gia”; “Phát triển bền vững và các mô hình kinh tế mới”.

Đây là kết quả nghiên cứu của đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học của nhà trường, với cách tiếp cận liên ngành, kết hợp giữa cơ sở lý luận, kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn phát triển của Việt Nam. Các ấn phẩm tập trung vào những vấn đề chiến lược như đổi mới mô hình tăng trưởng, phát triển kinh tế tư nhân, cải cách thể chế, chuyển đổi số, tăng trưởng xanh và nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực.

Việc công bố chuỗi báo cáo này cho thấy vai trò ngày càng rõ của các cơ sở nghiên cứu và trường đại học trong tư vấn chính sách. Trong bối cảnh chính sách phát triển cần dựa nhiều hơn vào bằng chứng, các nghiên cứu có chất lượng có thể góp phần hỗ trợ cơ quan quản lý nhận diện vấn đề, lựa chọn ưu tiên và thiết kế giải pháp phù hợp hơn.

Phát biểu tổng kết chương trình, Phó Giáo sư Lê Trung Thành, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế, nhấn mạnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cần được xác lập là nền tảng cốt lõi của mô hình tăng trưởng mới. Đây là điều kiện để Việt Nam phát triển nhanh, bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Hội thảo cho thấy mục tiêu tăng trưởng hai con số không chỉ phụ thuộc vào mở rộng đầu tư hay khai thác các động lực truyền thống. Điều quan trọng hơn là phải tạo ra năng suất mới, công nghệ mới, mô hình kinh doanh mới và năng lực quản trị mới. Muốn vậy, nghiên cứu khoa học cần gắn chặt hơn với thực tiễn quản lý và nhu cầu của doanh nghiệp. Khi tri thức được chuyển hóa thành năng suất, công nghệ và giá trị mới, khoa học và đổi mới sáng tạo mới thực sự trở thành động lực trung tâm của tăng trưởng kinh tế Việt Nam./.

P.A.T (tổng hợp)

Ngày cập nhật: 09/06/2026

https://www.vista.gov.vn/vi/news/khoa-hoc-xa-hoi/khoa-hoc-cong-nghe-va-doi-moi-sang-tao-dong-luc-cho-tang-truong-hai-con-so-cua-viet-nam-13099.html