Chuyên mục

Liên kết website
Thống kê truy cập
Đang trực tuyến : 445
Tổng truy cập : 57,998

Tin KH & CN trong nước

Thuốc tế bào gốc đầu tiên ở Việt Nam - Kết quả nghiên cứu 10 năm có lộ trình công nghệ rõ ràng (15/01/2019)

Thông tin từ Đại học quốc gia TP.HCM cho biết, sau gần 10 năm nghiên cứu và phát triển, Viện tế bào gốc, Trường ĐH khoa học tự nhiên, ĐHQG-HCM đã cho ra đời sản phẩm Cartilatist - sản phẩm dạng thuốc từ tế bào gốc (thuốc tế bào gốc) đầu tiên ở Việt Nam.

 

Sinh viên trải nghiệm thực tế tại Viện tế bào gốc

 

Sản phẩm tế bào gốc thu từ mô mỡ người

 

Cartilatist là tên của một sản phẩm tế bào gốc thu từ mô mỡ người, sử dụng để điều trị thoái hóa khớp gối và thoái hóa cột sống. Mỗi liều điều trị được đụng trong một ống thủy tinh nhỏ chứa 5-10 triệu tế bào gốc và được bảo quản trong nhiệt độ từ -40 đến -86 độ C.

 

Tế bào gốc từ mô mỡ được thu nhập, phân lập và tăng sinh theo một quy trình đặc biệt để chọn lựa những tế bào gốc có đặc tính phù hợp nhất. Quy trình tăng sinh là hoàn toàn tự động trong các bioreactor lớn với sự kiểm soát nghiêm ngặt các điều kiện sản xuất và đảm bảo chất lượng để mang lại tính an toàn và hiệu quả sử dụng cao. Bệnh nhân thoái hóa khớp gối hay cột sống ở cấp độ thích hợp sẽ được chỉ định sử dụng Cartilatist để điều trị.

 

PGS.TS Phạm Văn Phúc, viện trưởng Viện tế bào gốc cho biết, bệnh lý thoái hóa khớp và thoái hóa cột sống là một bệnh lý phổ biến trên thế giới. Riêng ở Mỹ có hơn 10% người trưởng thành bị bệnh này. Đây là bệnh mãn tính liên quan sự thoái hóa sụn, dẫn đến hình thành các gai xương, thay đổi cấu trúc xương và cuối cùng là mất chức năng của khớp.

 

Hiện tại, thoái hóa khớp được điều trị chủ yếu bằng thuốc giảm đau, hyaluronic acid, và neridronate. Tuy nhiên, cách điều trị này chủ yếu làm giảm triệu chứng, giúp giảm đau và kiểm soát viêm, không có tác dụng ngăn chặn hay tái tạo thoái hóa khớp.

 

"Trong một cách tiếp cận khác, thoái hóa khớp được điều trị với huyết tương giàu tiểu cầu (platelet-rich plasma - PRP). Nhiều nghiên cứu cho thấy cách làm này cải thiện một số triệu chứng của thoái hóa khớp nhưng cũng không hiệu quả sau thời gian dài theo dõi. Do đó, một số nghiên cứu đã kết hợp việc tiêm PRP với tế bào gốc. Công bố gần đây cho thấy tế bào gốc trung mô kết hợp với PRP có thể cải thiện được tổn thương sụn, cải thiện các thang điểm VAS so với việc chỉ sử dụng PRP. Việc sửdụng kết hợp tế bào gốc và PRP được cho là tăng hiệu quả điều trị bởi tế bào gốc có thể biệt hóa thành các tế bào gốc sụn và đóng góp quan trọng vào quá trình ức chế viêm khớp", PGS.TS Phạm Văn Phúc nhấn mạnh.

 

Mặc dù tế bào gốc trung mô ở dạng làm giàu hay tinh sạch có thể điều trị thoái hóa khớp hiệu quả nhưng liệu pháp này vẫn còn hạn chế: hiệu quả điều trị không ổn định, chất lượng tế bào gốc giảm mạnh ở những bệnh nhân lớn tuổi hay mắc các bệnh mạn tính, chi phí điều trị cao.

 

Để giải quyết những khuyết điểm trên, liệu pháp tế bào gốc off-the-shelf được phát triển, mang lại nhiều ưu điểm như: tế bào gốc được chọn để sản xuất là loại tốt, không phụ thuộc vào tế bào gốc của bệnh nhân, việc sản xuất được kiểm soát chặt chẽ chất lượng theo các hướng dân như GMP-WHO, giá thành giảm do sản xuất hàng loạt.

 

Sản phẩm tế bào gốc off-the-shelf đầu tiên trên thế giới được lưu hành tại Hàn Quốc với tên biệt dược là Cartistem vào năm 2012. Cartistem là một thuốc tế bào gốc được sản xuất với thành phần hoạt tính là tế bào gốc trung mô thu từ máu dây rốn người. Sản xuất với quy mô công nghiệp, theo hướng dẫn GMP-WHO, chất lượng của tế bào gốc được kiểm soát chặt chẽ; do đó hiệu quả điều trị của Cartistem được báo cáo là tốt.

 

Những thuận lợi và đặc biệt là chất lượng sản phẩm có thể kiểm soát đã giúp hướng sản phẩm tế bào gốc off-the-shelf phát triển nhanh. Sau 5 năm, từ năm 2012 đến năm 2017 đã có 6 sản phẩm tế bào gốc off-the-shelf được thương mại hóa trên thị trường ở nhiều quốc gia như Cartistem, Prochymal, HSTemcell, Darvadstrocel, Osteocel plus, Trinity Evolution.

 

Gần đây, sản phẩm tế bào gốc off-the-shelf từ tế bào gốc mô mỡ với tên biệt dược là Allojoin do Tập đoàn Cellular Biomedicine (Mỹ) đã đưa vào thử nghiệm lâm sàng đạt kết quả khả quan. Sau 48 tuần điều trị với Allojoin, dữ liệu từ 22 bệnh nhân cho thấy Allojoin an toàn và có những dấu hiệu ban đầu về hiệu quả điều trị tốt trong việc ngăn chặn quá trình hư hỏng sụn. Thang điểm WOMAC giảm mạnh sau 12 tuần điều trị và liên tục giảm đến 48 tuần điều trị. Sử dụng kỹ thuật MRI 3D để đánh giá sụn khớp sau 48 tuần điều trị, cho thấy thể tích sụn đã tăng so với chưa điều trị (tuần 0) và so với quá trình thoái hóa sụn tự nhiên do tuổi.

 

Cartilatist là một trong những sản phẩm tế bào gốc off-the-shelf. Điều đó cho thấy Viện tế bào gốc đã bắt kịp xu hướng thế giới.

 

Kết quả của một nghiên cứu có lộ trình công nghệ rõ ràng

 

Cartilatist là kết quả của một nghiên cứu có lộ trình công nghệ rõ ràng, kiên trì trong suốt 10 năm qua của Viện tế bào gốc (trước đây là Phòng thí nghiệm nghiên cứu và ứng dụng tế bào gốc - PTN).

 

Năm 2007, PTN nghiên cứu phân lập tế bào gốc từ mô mỡ; năm 2009, nghiên cứu phát triển kít tách chiết tế bào gốc từ mô mỡ người sử dụng collagenase; năm 2012, hợp tác với Công ty TNHH Thế giới gen (Geneword Ltd) sản xuất và thương mại thế hệ thứ nhất của kit ADSC Extraction Kít và kit PRP New ProKit.

 

Năm 2013, hai kít nói trên được sử dụng để tách hỗn hợp phân đoạn nền tạo mạch (SVF) và PRP sử dụng trong điều trị thoái hóa khớp tại Bệnh viện đại học y dược TP.HCM. Cũng trong năm này, nghiên cứu tăng sinh ex vivo tế bào gốc trung mô mô mỡ sử dụng môi trường không bổ sung huyết thanh bò. Một năm sau, nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng đa trung tâm sử dụng SVF và PRP trong điều trị thoái hóa khớp tại Bệnh viện đa khoa Vạn Hạnh và Bệnh viện 115 với kết quả khả quan. Đây cũng là năm phát triển thành công quy trình nuôi cấy tế bào gốc trung mô mô mỡ theo hướng dẫn GMP.

 

Năm 2015, PTN đánh giá và so sánh tính điều biến miễn dịch của tế bào gốc trung mô mô mỡ, mô dây rốn và tủy xương. Năm 2016, PTN công bố hiệu quả điều trị thoái hóa khớp bằng SVF và PRP cho thấy hiệu quả điều trị khả quan.

 

Cũng trong năm này, PTN đã phát triển thành công thế hệ 2 của kít tách chiết tế bào gốc từ mô mỡ (tên là Cell extraction kít) và kít tách huyết tương giàu tiểu cầu 5PRP. Hai năm sau, Viện công bố tính lão hóa của tế bào gốc mô mỡ khi nuôi cấy thời gian dài và công nghệ Cartilatist hoàn thiện ở mức sản xuất quy mô pilot được chuyển giao cho Công ty TNHH Bệnh viện đa khoa Vạn Hạnh để tiếp tục hoàn thiện và sản xuất thương mại.

 

Hiện nay, Viện tế bào gốc xem xét việc chuyển giao công nghệ Cartilatist cho đối tác thứ hai tại châu Âu để khai thác thị trường châu Âu và Mỹ.

 

Trong suốt quá trình nghiên cứu Cartilatist, Viện tế bào gốc đã đạt nhiều giải thưởng như: giải thưởng Techmart quốc tế Việt Nam cho Kít tách tế bào gốc mô mỡ năm 2015; giải thưởng Techmart quốc tế Việt Nam cho kít tách huyết tương giàu tiểu cầu năm 2015; giải thưởng Techmart quốc tế Việt Nam cho quy trình công nghệ nuôi cấy tế bào gốc trung mô năm 2015 và giải thưởng KOVA cho công trình chế tạo kít tách tế bào gốc mô mỡ và huyết tương giàu tiểu cầu năm 2016.

 

Nguồn: KHPTO

Cập nhật:11/01/2019