Tin KH & CN Hải Phòng

Chương trình bảo đảm đo lường: Doanh nghiệp được gì khi chủ động kiểm soát độ chính xác (27/10/2026)

Trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, doanh nghiệp có thể đầu tư nhà xưởng hiện đại, máy móc tiên tiến, nguyên vật liệu chất lượng cao và đội ngũ nhân lực giàu kinh nghiệm. Tuy nhiên, nếu các thông số về khối lượng, nhiệt độ, áp suất, lưu lượng, điện năng, kích thước và các chỉ tiêu kỹ thuật khác không được đo lường chính xác, những sai lệch khó nhận biết vẫn có thể phát sinh, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm, chi phí và hiệu quả sản xuất, kinh doanh.

Thực tế cho thấy, đo lường không chỉ là hoạt động kỹ thuật phục vụ kiểm tra sản phẩm mà còn là công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp kiểm soát quy trình, sử dụng hiệu quả nguồn lực và nâng cao năng lực cạnh tranh. Đây cũng là cơ sở để Chương trình bảo đảm đo lường trở thành một trong những nội dung trọng tâm của Đề án “Tăng cường, đổi mới hoạt động đo lường hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập quốc tế”, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 996/QĐ-TTg, ngày 10/8/2018 (Đề án 996).

Quang cảnh Hội nghị “Hải Phòng đẩy mạnh kiểm định đối chứng, minh bạch trong hoạt động đo lường”.

Thực hiện các nhiệm vụ của Đề án 996, ngày 31/7/2026, Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Hải Phòng ban hành Kế hoạch triển khai Chương trình bảo đảm đo lường trên địa bàn thành phố năm 2026. Trên cơ sở đó, Chi cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Hải Phòng xây dựng Kế hoạch “Tuyên truyền, phổ biến nhằm nâng cao nhận thức của các tổ chức, doanh nghiệp về vai trò, mục tiêu, nội dung và lợi ích của Chương trình bảo đảm đo lường”. Hoạt động tuyên truyền hướng tới việc giúp doanh nghiệp nhận thức rõ hơn tầm quan trọng của đo lường trong sản xuất, kinh doanh; khuyến khích doanh nghiệp chủ động xây dựng, triển khai chương trình phù hợp với đặc thù hoạt động; đồng thời tăng cường sự phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức cung cấp dịch vụ kỹ thuật về đo lường và doanh nghiệp trong kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm phương tiện đo, chuẩn đo lường và xây dựng phương pháp đo. Qua đó, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm, hiệu quả sản xuất, kinh doanh và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trên địa bàn thành phố.

Một phép đo chính xác  nhiều giá trị thiết thực cho doanh nghiệp

Trong dây chuyền sản xuất, chỉ một sai số nhỏ của phương tiện đo nguyên liệu, nếu lặp lại qua hàng nghìn chu kỳ, cũng có thể dẫn đến chênh lệch đáng kể về lượng nguyên liệu sử dụng, gây lãng phí và làm tăng chi phí sản xuất. Tương tự, đối với các thiết bị đo nhiệt độ, áp suất, lưu lượng, điện năng hoặc các thông số kỹ thuật của sản phẩm, kết quả đo không chính xác có thể khiến doanh nghiệp khó kiểm soát quy trình, phát hiện sai lệch chậm hoặc đưa ra quyết định chưa phù hợp.

Vì vậy, bảo đảm đo lường chính là bảo đảm tính chính xác, tin cậy của dữ liệu phục vụ quản lý và điều hành sản xuất, kinh doanh. Giá trị của Chương trình bảo đảm đo lường không chỉ nằm ở việc kiểm định, hiệu chuẩn từng thiết bị mà còn ở việc xây dựng và duy trì một hệ thống đo lường đồng bộ, có khả năng kiểm soát xuyên suốt các công đoạn sản xuất.

Để triển khai hiệu quả, doanh nghiệp cần rà soát, xác định các hoạt động đo lường có ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm và hiệu quả sản xuất, kinh doanh; lập danh mục phương tiện đo, chuẩn đo lường; lựa chọn phương pháp đo phù hợp; xây dựng kế hoạch kiểm định, hiệu chuẩn và theo dõi tình trạng thiết bị. Đồng thời, cần lưu giữ hồ sơ, kiểm soát kết quả đo và phân công trách nhiệm quản lý cụ thể nhằm kịp thời phát hiện, xử lý các sai lệch có thể phát sinh.

Khi được triển khai bài bản, Chương trình bảo đảm đo lường giúp doanh nghiệp sử dụng nguyên vật liệu hợp lý hơn, hạn chế hao hụt, giảm tỷ lệ sản phẩm không phù hợp và chi phí khắc phục sai lỗi. Kết quả đo đáng tin cậy còn hỗ trợ doanh nghiệp duy trì sự ổn định của quy trình, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, từng bước cải thiện hiệu quả hoạt động.

Đặc biệt, trong bối cảnh các yêu cầu về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và tính minh bạch ngày càng được chú trọng, kết quả đo chính xác là cơ sở quan trọng để doanh nghiệp củng cố niềm tin với khách hàng, đối tác và cơ quan quản lý. Đối với các doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng hoặc thị trường xuất khẩu, việc kiểm soát tốt hoạt động đo lường còn góp phần đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật, nâng cao khả năng hợp tác và mở rộng thị trường.

Một lợi ích quan trọng khác là nâng cao tính chủ động trong quản trị. Thay vì chỉ xử lý khi thiết bị phát sinh sự cố hoặc sản phẩm không đạt yêu cầu, doanh nghiệp có thể dựa trên dữ liệu đo lường đáng tin cậy để nhận diện nguy cơ, kiểm soát quy trình và đưa ra quyết định kịp thời. Đây là nền tảng để chuyển từ tư duy đo lường nhằm đáp ứng yêu cầu sang sử dụng đo lường như một công cụ nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất, kinh doanh.

Chủ động đo lường - chủ động nâng cao năng lực cạnh tranh

Để phát huy hiệu quả của Chương trình bảo đảm đo lường, doanh nghiệp cần thay đổi nhận thức, coi đo lường là một bộ phận thiết yếu trong hệ thống quản lý chất lượng và điều hành sản xuất, kinh doanh. Việc kiểm soát đo lường không nên chỉ được thực hiện khi phương tiện đo đến hạn kiểm định hoặc khi phát sinh sai sót, mà cần trở thành hoạt động thường xuyên, có kế hoạch và phù hợp với quy mô, lĩnh vực, điều kiện sản xuất của từng doanh nghiệp.

Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, việc triển khai có thể bắt đầu từ những nhiệm vụ thiết thực như lập danh mục phương tiện đo, xác định các thiết bị có ảnh hưởng lớn đến chất lượng sản phẩm, kiểm tra tình trạng hoạt động, thực hiện kiểm định, hiệu chuẩn theo quy định và yêu cầu kỹ thuật, chuẩn hóa phương pháp đo, lưu trữ hồ sơ và phân công người phụ trách. Từ những bước cơ bản này, doanh nghiệp từng bước hình thành hệ thống đo lường được kiểm soát, duy trì tính ổn định và nâng cao độ tin cậy của kết quả đo.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, tự động hóa và đổi mới công nghệ đang diễn ra mạnh mẽ, yêu cầu về dữ liệu chính xác ngày càng trở nên quan trọng. Đo lường không còn chỉ là công việc của bộ phận kỹ thuật mà ngày càng gắn chặt với hệ thống quản trị, kiểm soát chất lượng và quá trình ra quyết định của doanh nghiệp.

Với định hướng tăng cường hoạt động đo lường gắn với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp, Đề án 996 tạo cơ sở thúc đẩy việc đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động đo lường, hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng các giải pháp và công nghệ đo lường phù hợp. Việc chủ động xây dựng, áp dụng Chương trình bảo đảm đo lường vì thế không chỉ giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt hơn các thông số kỹ thuật mà còn góp phần sử dụng hiệu quả nguồn lực, giảm chi phí, nâng cao chất lượng sản phẩm và củng cố uy tín trên thị trường.

Thông qua công tác tuyên truyền, phổ biến và triển khai Chương trình bảo đảm đo lường trên địa bàn thành phố Hải Phòng năm 2026, các tổ chức, doanh nghiệp được khuyến khích nâng cao nhận thức, chủ động áp dụng các giải pháp đo lường phù hợp với hoạt động thực tế. Đây là một trong những hướng đi thiết thực nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của thành phố trong giai đoạn mới.

Khi mỗi phép đo bảo đảm độ chính xác, mỗi quyết định sản xuất có thêm cơ sở tin cậy; khi các quy trình được kiểm soát tốt hơn, doanh nghiệp có thêm cơ hội tiết giảm chi phí, nâng cao chất lượng và phát triển bền vững. Đó chính là giá trị thiết thực mà Chương trình bảo đảm đo lường hướng tới./.

Khắc Tiệp