Khoa học - Y dược

Thử nghiệm "Eco-Rescue": Liệu pháp huấn luyện não bộ qua trò chơi để giảm lo âu ở tuổi vị thành niên (23/10/2026)

Đối với nhiều thanh thiếu niên, lo âu không dừng lại ở những căng thẳng hay hồi hách nhất thời. Tình trạng này có thể biến môi trường học đường thành áp lực quá tải, gây rạn nứt các mối quan hệ bạn bè và khiến những sinh hoạt thường ngày trở nên khó kiểm soát.

Trong liệu pháp tâm lý điều trị lo âu, các chuyên gia thường hướng dẫn thanh thiếu niên kỹ năng chuyển hướng sự chú ý - đưa tâm trí rời khỏi những suy nghĩ tiêu cực xoắn ốc để quay về với hiện tại. Phương pháp này yêu cầu người bệnh tập trung vào những gì có thể nhìn thấy, nghe thấy hoặc cảm nhận xung quanh, thay vì bị mắc kẹt trong những dòng suy nghĩ lo âu.

Nhằm tối ưu hóa liệu pháp này, các nhà nghiên cứu tại Trung tâm Trẻ em và Gia đình thuộc Đại học Quốc tế Florida (FIU, Mỹ) đang tiến hành thử nghiệm lâm sàng một trò chơi điện tử trị liệu có tên Eco-Rescue. Nghiên cứu nhằm đánh giá khả năng giảm nhẹ triệu chứng lo âu ở tuổi vị thành niên thông qua việc tăng cường khả năng kiểm soát sự chú ý, giúp não bộ tập trung tốt hơn, lọc bỏ các tác nhân gây xao nhãng và phục hồi nhanh hơn sau những khoảnh khắc căng thẳng.

Công trình là sự hợp tác giữa FIU và Đại học Geneva (Thụy Sĩ). Trong đó, FIU là đơn vị đầu tiên tại Mỹ triển khai thử nghiệm trò chơi này trên lâm sàng.

GS. Jeremy Pettit, Giáo sư Tâm lý học kiêm Giám đốc Điều hành Trung tâm Trẻ em và Gia đình tại FIU, cho biết: "Đội ngũ Đại học Geneva đóng góp chuyên môn về huấn luyện nhận thức và thiết kế trò chơi, trong khi FIU mang đến kinh nghiệm thực hiện các thử nghiệm lâm sàng và nghiên cứu về tình trạng lo âu ở giới trẻ. Sự hợp tác này kết hợp giữa nền tảng khoa học phát triển trò chơi và sự nghiêm ngặt lâm sàng để đánh giá chính xác hiệu quả thực tế".

Nền tảng khoa học và cơ chế can thiệp

Dự án được phát triển dựa trên nhiều năm nghiên cứu chứng minh mối liên hệ chặt chẽ giữa hội chứng lo âu và cơ chế quản lý sự chú ý của não bộ. Khi trẻ vị thành niên gặp khó khăn trong việc cắt đứt dòng suy nghĩ lo âu hoặc khó hồi phục sau trải nghiệm căng thẳng, các luồng tư duy tiêu cực sẽ càng trở nên dai dẳng và khó kiểm soát.

Các nghiên cứu trước đây của GS. Pettit ghi nhận việc củng cố kỹ năng kiểm soát sự chú ý có thể giảm rõ rệt các triệu chứng lo âu, ngay cả ở những thanh thiếu niên không đạt phản hồi tốt với các liệu pháp tâm lý truyền thống.

Khác với các chương trình trò chơi rèn luyện trí não chung hoặc trò chơi hỗ trợ rối loạn giảm chú ý ý/hiếu động (ADHD), Eco-Rescue được thiết kế chuyên biệt dựa trên các cơ chế thần kinh - tâm lý liên quan trực tiếp đến hội chứng lo âu.

GS. Pettit chia sẻ: "Thanh thiếu niên hiện dành rất nhiều thời gian tương tác với các thiết bị kỹ thuật số. Dự án này cho phép chúng tôi tiếp cận đối tượng theo đúng thói quen sinh hoạt của các em, đồng thời cung cấp một phương pháp can thiệp dựa trên nền tảng khoa học vững chắc".

Thiết kế trò chơi và quy trình thử nghiệm lâm sàng

Trong trò chơi Eco-Rescue, người chơi đảm nhận vai trò phi công thực hiện nhiệm vụ phục hồi các môi trường sinh thái bị tổn hại. Quá trình chơi đòi hỏi người tham gia phải liên tục theo dõi các vật thể di chuyển, phản ứng với những thay đổi bất ngờ và quản lý nhiều tác vụ cùng lúc. Độ khó sẽ tự động điều chỉnh tăng dần theo mức độ tiến bộ của người chơi, vừa giữ tính hấp dẫn vừa rèn luyện các kỹ năng điều hòa cảm xúc và kiểm soát sự chú ý.

Nhóm nghiên cứu tại FIU đang tuyển chọn 50 thanh thiếu niên trong độ tuổi từ 11 đến 15, hướng tới tổng quy mô 150 người tham gia trên toàn bộ các điểm nghiên cứu. Nhóm tuổi này đóng vai trò đặc biệt quan trọng vì các rối loạn lo âu thường khởi phát trước tuổi 15 - giai đoạn não bộ vị thành niên đang trong quá trình phát triển mạnh mẽ và có độ linh hoạt cao nhất với các phương pháp can thiệp tâm lý.

Thử nghiệm kéo dài trong 6 tuần, người tham gia được phân ngẫu nhiên vào 3 nhóm:

Nhóm 1: Trực tiếp trải nghiệm trò chơi Eco-Rescue tại nhà (30 phút/ngày, 4 ngày/tuần, tổng thời lượng khoảng 12 giờ).

Nhóm 2 (đối chứng): Trải nghiệm một trò chơi điện tử thông thường không chứa các tác vụ rèn luyện sự chú ý.

Nhóm 3 (đối chứng): Không tham gia bất kỳ trò chơi điện tử nào trong suốt thời gian nghiên cứu. 

Khi kết thúc thử nghiệm, các nhà khoa học sẽ đánh giá định lượng sự cải thiện ở các chỉ số: khả năng kiểm soát sự chú ý, khả năng điều hòa cảm xúc và mức độ giảm thiểu triệu chứng lo âu.

"Đây là thử nghiệm cho một thế hệ liệu pháp can thiệp dựa trên cơ chế chú ý mới. Nếu đạt hiệu quả, Eco-Rescue sẽ mang lại cho thanh thiếu niên một công cụ bổ trợ hữu ích để tự quản lý tình trạng lo âu trong cuộc sống hàng ngày", GS. Pettit nhấn mạnh.

Nếu thử nghiệm lâm sàng thành công, nhóm nghiên cứu kỳ vọng Eco-Rescue sẽ trở thành một giải pháp chăm sóc sức khỏe tinh thần dễ tiếp cận, đặc biệt hướng tới các gia đình gặp rào cản trong việc tiếp cận các dịch vụ trị liệu tâm lý truyền thống.

Dự án nằm trong chương trình hợp tác quốc tế rộng lớn hơn, có sự tham gia của các nhà khoa học đến từ Đại học Haifa (Israel) và Đại học Yale (Mỹ).

P.T.T, theo Medical Xpress

Ngày cập nhật: 20/10/2026

https://www.vista.gov.vn/vi/news/khoa-hoc-y-duoc/thu-nghiem-eco-rescue-lieu-phap-huan-luyen-nao-bo-qua-tro-choi-de-giam-lo-au-o-tuoi-vi-thanh-nien-13462.html