Khoa học - Y dược

Các chủng liên cầu khuẩn nhóm B đột biến có thể là nguyên nhân gây nhiễm trùng ở trẻ sơ sinh (04/06/2026)

Một nghiên cứu mới có thể giải thích vì sao một số bà mẹ vẫn có thể truyền vi khuẩn liên cầu khuẩn nhóm B (GBS) sang con sau khi sinh, ngay cả khi đã được điều trị bằng kháng sinh. Nhóm nghiên cứu từ đại học bang Michigan - Hoa Kỳ đã phát hiện các chủng GBS hậu sản có những đột biến giúp chúng tồn tại trong đường sinh và chống lại tác động của điều trị. Những chủng này có thể gây nhiễm trùng ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, dẫn đến các bệnh nguy hiểm như viêm phổi, viêm màng não và nhiễm trùng huyết.

Kết quả nghiên cứu, được công bố trên tạp chí mBio, đánh dấu lần đầu tiên các chủng GBS được xác định là “mutators” tức các vi khuẩn có tốc độ đột biến cao bất thường do khiếm khuyết trong cơ chế sửa chữa DNA của chính chúng. Việc xác định các đột biến này là bước đầu quan trọng để hiểu cách GBS né tránh tác dụng của kháng sinh, đồng thời mở ra khả năng tìm kiếm các mục tiêu thuốc mới nhằm phòng ngừa hoặc điều trị nhiễm GBS khởi phát muộn ở trẻ sơ sinh.

Giáo sư Shannon Manning cho biết: “Những vi khuẩn này rất ‘tinh vi’, chúng đã thích nghi để tránh bị tiêu diệt bởi kháng sinh, không theo những cách mà chúng ta từng dự đoán, mà thông qua các cơ chế khác”.

GBS là loại vi khuẩn thường tồn tại trong hệ vi sinh của người khỏe mạnh, đặc biệt ở đường tiêu hóa và đường sinh dục. Có tới một phần ba phụ nữ mang thai mang vi khuẩn này trong đường sinh, nơi nó có thể lây sang trẻ trong quá trình sinh nở. Đối với trẻ sơ sinh, khi hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, sự phơi nhiễm này có thể dẫn đến nhiễm trùng nghiêm trọng.

Vào những năm 1970, khi GBS được xác định là mối đe dọa lớn, đây là nguyên nhân hàng đầu gây bệnh và tử vong ở trẻ sơ sinh, với hơn một nửa số ca nhiễm dẫn đến tử vong. Đến những năm 1990, một biện pháp phòng ngừa mới được áp dụng rộng rãi: sàng lọc tất cả phụ nữ mang thai ở giai đoạn cuối thai kỳ và sử dụng kháng sinh trong lúc chuyển dạ cho những người mang GBS nhằm giảm tải vi khuẩn tại thời điểm sinh. Phương pháp này, gọi là dự phòng kháng sinh trong chuyển dạ (IAP), đã giúp giảm hơn 80% các ca nhiễm GBS khởi phát sớm (trong 0-7 ngày sau sinh), trở thành một thành công lớn trong y học sơ sinh.

Tuy nhiên, một số trẻ vẫn phát triển bệnh sau khi xuất viện, gọi là nhiễm GBS khởi phát muộn, xảy ra từ một tuần đến ba tháng tuổi. Điều đáng chú ý là, vì những lý do chưa hoàn toàn rõ ràng, tỷ lệ mắc bệnh này hầu như không giảm kể từ khi IAP được triển khai.

Để tìm hiểu nguyên nhân, các nhà nghiên cứu đã thu thập mẫu GBS từ 212 phụ nữ mang thai trong quá trình sàng lọc định kỳ, sau đó kiểm tra lại sau 6 tuần hậu sản. Phần lớn những phụ nữ này đã được điều trị bằng IAP và sinh con khỏe mạnh. Tuy nhiên, đáng ngạc nhiên là gần 60% vẫn dương tính với GBS trong lần kiểm tra sau sinh.

Trong nghiên cứu mới, các nhà khoa học đã so sánh bộ gen của vi khuẩn ở 34 phụ nữ trước và sau khi điều trị kháng sinh và sinh nở. Kết quả cho thấy, trong đa số trường hợp, các chủng vi khuẩn trước và sau sinh rất giống nhau, cho thấy kháng sinh không loại bỏ hoàn toàn vi khuẩn.

Các chủng GBS hậu sản không thu nhận các gen kháng kháng sinh theo cách truyền thống. Tuy nhiên, chúng mang nhiều đột biến khác có thể ảnh hưởng đến khả năng sống sót, như các gen liên quan đến phân chia tế bào và khả năng bám dính. Nhóm nghiên cứu cũng phát hiện sự thay đổi trong khả năng hình thành màng sinh học (biofilm) ở một số chủng, mở ra hướng nghiên cứu về tác động chức năng của các đột biến này.

Hiện tại, nhóm đã xác định được hơn 500 đột biến và sẽ tiếp tục nghiên cứu để làm rõ cách các đột biến này ảnh hưởng đến khả năng tồn tại của vi khuẩn trong các mô hình thí nghiệm.

Tác giả nghiên cứu Shannon Manning cho biết: “Chúng tôi đang cố gắng hiểu cách vi khuẩn né tránh thuốc và tìm ra các mục tiêu điều trị mới, từ đó định hướng phát triển các liệu pháp hoặc chiến lược phòng ngừa hiệu quả hơn”./.

Đ.T.V (NASTIS), theo https://medicalxpress.com

 Ngày cập nhật:19/05/2026

https://www.vista.gov.vn/vi/news/khoa-hoc-y-duoc/cac-chung-lien-cau-khuan-nhom-b-dot-bien-co-the-la-nguyen-nhan-gay-nhiem-trung-o-tre-so-sinh-13042.html