Thông tin kết quả nhiệm vụ KH&CN

Đề xuất giải pháp và xây dựng mô hình đào tạo nguồn nhân lực cho các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Hải Dương (16/10/2026)

Hiện nay, Việt Nam đang đẩy mạnh quá trình CNH, HĐH và hội nhập ngày càng sâu rộng vào nền kinh tế quốc tế. Sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế thị trường cùng với quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp - dịch vụ đã tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người lao động, đặc biệt là lao động đã qua đào tạo và lao động có trình độ chuyên môn kỹ thuật. Trong bối cảnh đó, NNL được xem là một trong những yếu tố quyết định đến năng lực cạnh tranh của DN cũng như sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

Những năm gần đây, các KCN trên địa bàn tỉnh Hải Dương phát triển nhanh cả về quy mô và chất lượng. Theo Ban Quản lý các KCN tỉnh Hải Dương, trong năm 2024, các KCN trên địa bàn tỉnh đã thu hút vốn đầu tư nước ngoài đạt khoảng 680 triệu USD, đạt 136% kế hoạch năm. Trong đó, cấp giấy chứng nhận đăng ký mới cho 50 dự án mới với tổng vốn đăng ký khoảng 410 triệu USD; điều chỉnh tăng vốn cho 32 lượt dự án với tổng vốn tăng thêm khoảng 270 triệu USD. Thu hút vốn đầu tư trong nước khoảng 4.507 tỷ đồng, đạt 900% kế hoạch năm. Trong đó, cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho 13 dự án mới với tổng vốn đăng ký trên 3.452 tỷ đồng; điều chỉnh tăng vốn cho 13 lượt dự án với tổng vốn tăng thêm trên 1.055 tỷ đồng… Vì vậy, nhu cầu về nguồn nhân lực ngày càng tăng, đặc biệt là NNL có trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp và khả năng thích ứng với công nghệ mới. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với các cơ sở đào tạo trong việc đổi mới nội dung, chương trình và phương thức đào tạo nhằm đáp ứng nhu cầu thực tiễn của DN và thị trường lao động.

Cùng với sự phát triển nhanh của các KCN, nhu cầu về NNL ở khu vực này ngày càng gia tăng cả về số lượng và chất lượng. Tuy nhiên, công tác đào tạo NNL phục vụ các KCN trên địa bàn hiện nay vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế như: nội dung đào tạo chưa sát với nhu cầu DN; kỹ năng thực hành, kỹ năng mềm và kỹ năng số của người học còn hạn chế; sự phối hợp giữa nhà trường và DN chưa thường xuyên và thiếu chiều sâu; mô hình liên kết đào tạo chưa thực sự hiệu quả và bền vững “Công tác đào tạo của các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn còn nhiều yếu kém, chưa đáp ứng được yêu cầu của việc phát triển KT - XH. Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, chủ yếu đào tạo theo nguồn “cung” có sẵn, chưa đào tạo theo “cầu” của thị trường lao động.

Quy mô đào tạo của các trường đại học trên địa bàn tỉnh còn nhỏ so với yêu cầu của nền kinh tế và quá trình CNH, HĐH và hội nhập quốc tế. Chất lượng đào tạo đại học, giáo dục nghề nghiệp của địa phương chưa cao, chưa đáp ứng được nhu cầu về nâng cao chất lượng NNL đặt ra trong giai đoạn hiện nay.

Hoạt động hợp tác quốc tế trong đào tạo đại học, giáo dục nghề nghiệp chưa nhiều, chưa tạo sự lan tỏa nhằm nâng cao chất lượng đào tạo”. Xuất phát từ những vấn đề trên, việc nghiên cứu đề tài “Đề xuất giải pháp và xây dựng mô hình đào tạo nguồn nhân lực cho các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Hải Dương” có ý nghĩa cấp thiết cả về lý luận và thực tiễn. Đề tài không chỉ góp phần làm rõ thực trạng đào tạo NNL cho các KCN trên địa bàn tỉnh Hải Dương mà còn đề xuất các giải pháp và xây dựng mô hình đào tạo phù hợp nhằm nâng cao chất lượng NNL, đáp ứng yêu cầu phát triển công nghiệp, hội nhập quốc tế và chuyển đổi số cho địa phương trong giai đoạn hiện nay.

Nhóm nghiên cứu đánh giá được thực trạng đào tạo nguồn nhân lực cho các khu công nghiệp tỉnh Hải Dương, công tác đào tạo tại các cơ sở giáo dục và sự phối hợp giữa cơ sở giáo dục với DN, có thể nhận thấy công tác đào tạo NNL trên địa bàn tỉnh Hải Dương trong thời gian qua đã đạt được một số kết quả tích cực: Thứ nhất, quy mô đào tạo và cung ứng NNL ngày càng được mở rộng, từng bước đáp ứng nhu cầu phát triển của các KCN. Mạng lưới các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, trường cao đẳng, trường đại học trên địa bàn tỉnh không ngừng được củng cố; ngành nghề đào tạo ngày càng đa dạng, từng bước đáp ứng yêu cầu phát triển của các doanh nghiệp trong các lĩnh vực cơ khí, điện - điện tử, công nghiệp hỗ trợ, công nghệ thông tin và dịch vụ; Thứ hai, chương trình đào tạo từng bước được đổi mới theo hướng tiếp cận chuẩn đầu ra và nhu cầu của thị trường lao động. Nhiều cơ sở giáo dục đã xây dựng chương trình đào tạo trên cơ sở quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (nay là Bộ Nội vụ), đồng thời từng bước tham khảo ý kiến của DN trong quá trình xây dựng và điều chỉnh chương trình; Thứ ba, nội dung và hình thức tổ chức đào tạo có nhiều chuyển biến tích cực. Các cơ sở giáo dục đã tăng cường hoạt động thực hành, thực tập, từng bước đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng phát huy năng lực người học; ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong quản lý và tổ chức đào tạo ngày càng được quan tâm;Thứ tư, mối quan hệ hợp tác giữa cơ sở giáo dục và DN đã từng bước được hình thành. Nhiều DN đã tham gia tiếp nhận học sinh, sinh viên thực tập, phối hợp tuyển dụng sau tốt nghiệp và bước đầu tham gia góp ý chương trình đào tạo. Đây là tiền đề quan trọng để phát triển mô hình liên kết đào tạo trong thời gian tới.

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, công tác đào tạo nguồn nhân lực tại các cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh Hải Dương vẫn còn một số hạn chế, ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nhân lực cung ứng cho các khu công nghiệp. Thứ nhất, chương trình đào tạo tuy đã từng bước được cập nhật nhưng vẫn chưa theo kịp yêu cầu phát triển của doanh nghiệp và sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ sản xuất. Việc điều chỉnh chương trình ở nhiều cơ sở giáo dục vẫn chủ yếu thực hiện theo chu kỳ hoặc theo quy định của cơ quan quản lý nhà nước; sự tham gia của doanh nghiệp trong quá trình xây dựng, rà soát và cập nhật chương trình còn hạn chế. Vì vậy, một số nội dung đào tạo chưa phản ánh đầy đủ yêu cầu về công nghệ mới, kỹ năng số, kỹ năng nghề nghiệp và năng lực thích ứng mà doanh nghiệp đang đặt ra; Thứ hai, quá trình tổ chức thực hiện chương trình đào tạo vẫn còn những hạn chế nhất định. Mặc dù các cơ sở giáo dục đã chú trọng đổi mới phương pháp giảng dạy và tăng cường hoạt động thực hành, thực tập, song tỷ lệ thời lượng đào tạo gắn với môi trường sản xuất thực tế còn chưa cao; việc ứng dụng các phương pháp đào tạo hiện đại và chuyển đổi số trong giảng dạy chưa đồng đều giữa các cơ sở đào tạo. Điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị thực hành ở một số cơ sở giáo dục chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu đào tạo theo hướng hiện đại; Thứ ba, chất lượng nguồn nhân lực sau đào tạo vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp vẫn phải tổ chức đào tạo, hướng dẫn hoặc bồi dưỡng thêm cho người lao động sau tuyển dụng trước khi có thể đảm nhận công việc một cách độc lập. Những hạn chế chủ yếu tập trung ở kỹ năng nghề nghiệp, tác phong công nghiệp, kỹ năng mềm, năng lực ngoại ngữ, tin học, kỹ năng số và khả năng thích ứng với môi trường làm việc hiện đại;Thứ tư, hoạt động phối hợp giữa cơ sở giáo dục và doanh nghiệp trong đào tạo nguồn nhân lực chưa thực sự chặt chẽ và toàn diện. Doanh nghiệp chủ yếu mới tham gia ở các hoạt động tiếp nhận người học thực tập, tuyển dụng hoặc cung cấp thông tin về nhu cầu lao động; trong khi sự tham gia vào quá trình xây dựng chương trình đào tạo, tổ chức giảng dạy, hướng dẫn đồ án, đánh giá kết quả học tập và đánh giá chuẩn đầu ra còn rất hạn chế. Điều này làm giảm mức độ gắn kết giữa hoạt động đào tạo với nhu cầu sử dụng lao động của doanh nghiệp; Thứ năm, chưa hình thành được cơ chế phối hợp thống nhất giữa Nhà nước, cơ sở giáo dục và doanh nghiệp trong đào tạo nguồn nhân lực. Hoạt động liên kết hiện nay chủ yếu được thực hiện trên cơ sở nhu cầu và sự chủ động của từng cơ sở giáo dục hoặc từng doanh nghiệp, thiếu một cơ chế phối hợp đồng bộ về trách nhiệm, quyền lợi và phương thức tổ chức thực hiện. Đây là một trong những nguyên nhân quan trọng làm cho hiệu quả liên kết đào tạo chưa tương xứng với yêu cầu phát triển của các khu công nghiệp. Để đánh giá tổng quát mức độ đáp ứng của công tác đào tạo nguồn nhân lực hiện nay, nhóm tác giả tiến hành khảo sát 385 cán bộ quản lý doanh nghiệp, cán bộ quản lý và giảng viên các cơ sở giáo dục. Kết quả (Bảng 3.20, Phụ lục 2).

Kết quả khảo sát cho thấy 64,2% số người được hỏi đánh giá công tác đào tạo nguồn nhân lực hiện nay mới chỉ đáp ứng một phần yêu cầu của doanh nghiệp; 23,1% cho rằng đáp ứng tốt, trong khi 12,7% nhận định chưa đáp ứng. Kết quả này một lần nữa khẳng định những hạn chế đã được phân tích ở trên, đồng thời cho thấy yêu cầu cấp thiết phải tiếp tục đổi mới công tác đào tạo nguồn nhân lực theo hướng gắn kết chặt chẽ hơn với nhu cầu của doanh nghiệp và sự phát triển của các khu công nghiệp.

Những kết quả trên cho thấy công tác đào tạo NNL trên địa bàn tỉnh Hải Dương đã có những chuyển biến tích cực, tạo nền tảng cho việc nâng cao chất lượng NNL trong bối cảnh phát triển công nghiệp và hội nhập kinh tế. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác đào tạo NNL vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế. Chất lượng NNL chưa thực sự đáp ứng yêu cầu thực tiễn, đặc biệt là về kỹ năng thực hành nghề, kỹ năng mềm, trình độ ngoại ngữ, ý thức kỷ luật và khả năng thích ứng với môi trường làm việc. Chương trình đào tạo chưa thực sự linh hoạt, chậm cập nhật theo yêu cầu của thị trường lao động; hoạt động thực tập còn chưa sát với thực tế; mức độ gắn kết giữa cơ sở đào tạo và DN còn hạn chế. Bên cạnh đó, cơ sở vật chất và trang thiết bị đào tạo, nhất là thiết bị thực hành, thực nghiệm, ở một số cơ sở còn thiếu và chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo. Những hạn chế trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm cả phía cơ sở đào tạo, DN, cơ chế chính sách và bản thân người học. Điều này cho thấy việc nâng cao chất lượng đào tạo NNL là một vấn đề mang tính hệ thống, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của các chủ thể liên quan. Đây cũng chính là cơ sở thực tiễn quan trọng để đề xuất các giải pháp phù hợp và khả thi nhằm nâng cao chất lượng NNL, đáp ứng yêu cầu phát triển KT - XH của địa phương trong thời gian tới.

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, phân tích thực trạng NNL và thực trạng đào tạo NNL phục vụ các KCN trên địa bàn tỉnh Hải Dương, trong chương 4, nhóm tác giả đã tập trung đề xuất các giải pháp và xây dựng mô hình đào tạo NNL phù hợp với yêu cầu phát triển công nghiệp của địa phương trong giai đoạn hiện nay.

Về giải pháp, nhóm tác giả đã đề xuất các giải pháp theo hướng đồng bộ, gắn kết giữa nhà trường, DN và cơ quan quản lý Nhà nước nhằm nâng cao chất lượng đào tạo NNL cho các KCN. Các giải pháp tập trung vào: đổi mới nội dung và chương trình đào tạo theo hướng tiếp cận nhu cầu thị trường lao động; tăng cường đào tạo kỹ năng thực hành, kỹ năng số và kỹ năng mềm; nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên; đầu tư cơ sở vật chất và trang thiết bị phục vụ đào tạo; tăng cường liên kết giữa nhà trường và DN; hoàn thiện cơ chế phối hợp và chính sách hỗ trợ đào tạo NNL phục vụ phát triển công nghiệp. 

Đặc biệt, đề tài đã xây dựng mô hình đào tạo NNL theo hướng liên kết “Nhà trường - DN - Nhà nước”, trong đó DN giữ vai trò quan trọng trong việc xác định nhu cầu nhân lực, tham gia xây dựng chương trình đào tạo, tổ chức thực hành nghề nghiệp và đánh giá năng lực người học. Đây được xem là hướng tiếp cận phù hợp nhằm nâng cao tính thực tiễn của hoạt động đào tạo, giảm khoảng cách giữa đào tạo và sử dụng lao động, đồng thời nâng cao khả năng thích ứng nghề nghiệp của người học trong môi trường sản xuất hiện đại.

Nhìn chung, các giải pháp và mô hình đào tạo được đề xuất trong có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn, góp phần hoàn thiện hoạt động đào tạo nguồn nhân lực phục vụ các KCN trên địa bàn tỉnh Hải Dương. Đồng thời, đây cũng là cơ sở quan trọng nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển KT - XH của địa phương trong bối cảnh hội nhập quốc tế, chuyển đổi số và phát triển nền kinh tế tri thức hiện nay.

Có thể tìm đọc toàn văn Báo cáo kết quả nghiên cứu dự án tại Trung tâm Công nghệ thông tin và Truyền thông Hải Phòng./.