Thông tin kết quả nhiệm vụ KH&CN

Giải pháp nâng cao năng lực quản trị và hành chính công của chính quyền thành phố cần thơ (14/08/2026)

Chỉ số hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh (PAPI) do Chương trình Phát triển Liên hiệp quốc (UNDP), Trung tâm Nghiên cứu phát triển và Hỗ trợ Cộng đồng (CECODES) cùng MTTQ Việt Nam phối hợp thí điểm lần đầu tiên vào năm 2009. Chỉ số PAPI được thiết kế nhằm đánh giá hiệu quả công tác quản trị và hành chính công cấp tỉnh dựa trên trải nghiệm của người dân với 03 nền tảng triết lý chính gồm chính quyền cần cung ứng dịch vụ tốt hơn cho người dân, cần tạo cơ hội cho người dân tham gia và giám sát quá trình thực thi chính sách, hiệu quả cần phải được đánh giá bởi những thông tin và dữ liệu thực chứng. PAPI đánh giá hiệu quả quản trị và hành chính công thông qua 08 nội dung lớn: (1) Sự tham gia của người dân ở cấp cơ sở; (2) Công khai minh bạch trong việc ra quyết định ở địa phương; (3) Trách nhiệm giải trình với người dân; (4) Kiểm soát tham nhũng trong khu vực công; (5) Thủ tục hành chính; (6) Cung ứng dịch vụ công; (7) Quản trị môi trường; (8) Quản trị điện tử.

Trong 08 nội dung, Cần Thơ có đến 06/08 nội dung giảm điểm và chỉ có 02 nội dung tăng điểm là công khai, minh bạch và quản trị điện tử; đặc biệt là các chỉ số thành phần giảm điểm nhiều như tham gia của người dân ở cấp cơ sở, cung ứng dịch vụ công và kiểm soát tham nhũng trong khu vực công. Từ kết quả chỉ số PAPI 2022 của thành phố cho thấy, nỗ lực cải cách, thực thi chính sách và cung ứng dịch vụ công, năng lực điều hành, quản lý nhà nước, thực thi công vụ của chính quyền thành phố chưa đáp ứng được yêu cầu, nguyện vọng của người dân. Do đó, Viện Kinh tế - Xã hội thành phố Cần Thơ tiến hành triển khai đề tài “Giải pháp nâng cao năng lực quản trị và hành chính công của chính quyền thành phố cần thơ” do ThS. Võ Minh Cảnh làm chủ nhiệm.

Nghiên cứu đánh giá thực trạng năng lực quản trị của Cần Thơ giai đoạn 2014-2023 qua 8 trục nội dung PAPI với các kết quả chính: (i) Về sự tham gia của người dân ở cơ sở: Người dân còn rất hạn chế về hiểu biết chính sách pháp luật (như Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở) và các vị trí lãnh đạo địa phương. (ii) Về công khai, minh bạch: Việc công khai quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và thu chi ngân sách còn một số hạn chế nhất định, chưa thực sự đến được với người dân. (iii) Về trách nhiệm giải trình: Hiệu quả giải quyết khiếu nại, tố cáo và phúc đáp kiến nghị của người dân còn thấp. Người dân có xu hướng tin tưởng và tìm đến trưởng ấp/khu vực nhiều hơn là cán bộ HĐND hay UBND xã. (iv) Về kiểm soát tham nhũng: Dù từng là thế mạnh nhưng đang có xu hướng giảm điểm. (v) Về thủ tục hành chính và dịch vụ công: Các thủ tục chứng thực được đánh giá tốt, nhưng thủ tục đất đai vẫn là điểm nghẽn với quy trình phức tạp và thời gian giải quyết kéo dài. Dịch vụ y tế và giáo dục đối mặt với tình trạng quá tải và thiếu nhân lực cục bộ. (vi) Về quản trị môi trường và điện tử: Nhận thức về bảo vệ môi trường của người dân còn thấp. Quản trị điện tử là trục có điểm số thấp nhất; tỷ lệ người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến và thanh toán điện tử còn rất hạn chế do thói quen và bất cập kỹ thuật.

Điểm số "Quản trị điện tử" của 05 Thành phố trực thuộc Trung ương giai đoạn 2018-2023.

Nội dung đề tài đã đánh giá được thực trạng năng lực quản trị và hành chính công của chính quyền TPCT thông qua chỉ số PAPI giai đoạn đoạn 2014 – 2023. Theo đó, nhóm nghiên cứu đã xác định được xu hướng diễn biến của từng chỉ số thành phần, tiêu chí đánh giá; đồng thời chỉ ra những chỉ số, tiêu chí đánh giá có sự sụt giảm điểm mạnh và nghiêm trọng làm ảnh hưởng đến kết quả chung. Những diễn biến, xu hướng này được nhóm nghiên cứu phân tích cụ thể các nguyên nhân, yếu tố ảnh hưởng thông qua các cuộc thảo luận nhóm, phỏng vấn sâu và các thông tin, số liệu từ các báo cáo, văn bản hành chính của các cơ quan có thẩm quyền. Trên cơ sở các mục tiêu đề ra, nhóm nghiên cứu đã đề xuất hệ thống các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao năng lực quản trị và hành chính công của chính quyền TPCT đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Thứ nhất, đề tài đã xác định thực trạng năng lực quản trị và hành chính công của chính quyền TPCT giai đoạn 2014 – 2023 trên 08 trục nội dung của PAPI. Theo đó, TPCT từng đạt đỉnh cao về hiệu quả quản trị vào năm 2016 (hạng 1 cả nước), nhưng giai đoạn 2021-2023 chứng kiến sự sụt giảm nghiêm trọng, đưa thành phố vào nhóm có điểm số thấp nhất. Trong 08 trục nội dung, các trục nội dung có điểm số cao như: Kiểm soát tham nhũng, Thủ tục hành chính công, Cung ứng dịch vụ công. Trong khi, 04 trục nội dung có điểm số rất thấp và có xu hướng giảm điểm mạnh bao gồm: Sự tham gia của người dân ở cấp cơ sở; Công khai minh bạch trong việc ra quyết định ở địa phương; Trách nhiệm giải trình với người dân; Quản trị môi trường.

Trên cơ sở đó, đề tài xác định những vấn đề tồn tại ảnh hưởng đến kết quả đánh giá năng lực quản trị và hành chính công của chính quyền TPCT từ phía người dân, cụ thể như sau: (i) Đối với nội dung “Sự tham gia của người dân”, người dân có xu hướng không quan tâm với các chính sách không liên quan trực tiếp đến lợi ích cá nhân và gia đình do áp lực mưu sinh, dẫn đến tri thức công dân về pháp luật đạt mức rất thấp (dưới 20% biết về Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở). (ii) Đối với Công khai, minh bạch thông tin, tình trạng. công khai thông tin vẫn mang tính “một chiều”, các tài liệu như quy hoạch đất đai quá nặng tính kỹ thuật khiến người dân dù tiếp cận được cũng không hiểu hết nội dung. (iii) Đối với Trách nhiệm giải trình, người dân tin tưởng tìm đến trưởng ấp/khu vực để giải quyết khúc mắc hơn là các đại biểu HĐND, cho thấy vai trò mờ nhạt của cơ quan dân cử trong trải nghiệm thực tế của người dân. (iv) Về Thủ tục hành chính công, các thủ tục về Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là phức tạp nhất do biểu mẫu quá nhiều và hướng dẫn từ cán bộ chưa rõ ràng, buộc người dân phải đi lại trung bình hơn 2 lần. (v) Về Quản trị môi trường, các cơ quan quản lý thừa nhận 75% nước thải sinh hoạt đô thị đang đổ trực tiếp ra kênh, rạch mà chưa qua xử lý, gây ô nhiễm nghiêm trọng nguồn nước mặt nhưng người dân vẫn chưa cảm nhận đầy đủ nguy cơ này. (vi) Về Quản trị điện tử, kết quả nghiên cứu chỉ ra người dân vẫn giữ thói quen “muốn gặp trực tiếp cán bộ cho an tâm” thay vì sử dụng cổng dịch vụ trực tuyến; đồng thời, các bước tạo tài khoản và thanh toán trực tuyến bị đánh giá là quá phức tạp.

Thứ hai, đề tài đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện trên cả 08 trục nội dung với kế hoạch triển khai và phân công trách nhiệm cụ thể của từng cơ quan, đơn vị. Mặc dù vậy, để đảm bảo tính khả thi, nhóm nghiên cứu đã tiến hành phân nhóm những giải pháp ưu tiên, trọng tâm và những giải pháp bổ trợ, cụ thể:

Nhóm giải pháp ưu tiên, nhóm giải pháp này tập trung vào 04 trục nội dung có điểm số thấp hoặc sụt giảm mạnh nhất trong giai đoạn 2014-2023: (i) Cải thiện sự tham gia của người dân ở cơ sở thông qua nâng cao tri thức công dân, phát huy dân chủ trực tiếp và thúc đẩy đóng góp tự nguyện. (ii)Tăng cường công khai, minh bạch trong hoạch định chính sách thông qua thực hiện công khai thực chất danh sách hộ nghèo và ngân sách cấp xã/phường, quy hoạch đất đai và giá bồi thường; cung cấp thông tin đúng trọng tâm thay vì tuyên truyền một chiều. (iii) Thực hiện tốt trách nhiệm giải trình thông qua đổi mới hoạt động tiếp dân, tăng cường đối thoại và đa dạng hóa kênh tương tác, xây dựng cơ chế phản hồi thông tin hai chiều giữa chính quyền và người dân, gắn trách nhiệm giải trình của cán bộ với kết quả giải quyết thủ tục hành chính. (iv) Nâng cao năng lực quản trị điện tử thông qua nâng cấp hạ tầng kỹ thuật và đổi mới giao diện Cổng thông tin điện tử, đào tạo kỹ năng số cho người dân, đặc biệt là người cao tuổi, và phát huy vai trò của Tổ Công nghệ số cộng đồng.

Nhóm giải pháp bổ trợ, nhóm này tập trung duy trì và nâng cao chất lượng các chỉ số còn lại có mức điểm cao nhưng đang có dấu hiệu chững lại hoặc còn tồn tại cục bộ trong từng tiêu chí đánh giá: (i) Đẩy mạnh cải cách TTHC thông qua rà soát, cắt bỏ các quy định rườm rà, tích hợp các thủ tục liên thông, ban hành Bộ tiêu chuẩn phục vụ nhân dân và thiết lập cơ chế để người dân trực tiếp “chấm điểm” công chức tại bộ phận một cửa” và nhân rộng các mô hình mới hiệu quả phục vụ hành chính. (ii) Cải thiện chất lượng cung ứng dịch vụ công thông qua đầu tư cơ sở vật chất cho y tế cơ sở và giáo dục; có biện pháp ngăn chặn tình trạng ưu ái học sinh học thêm ngoài giờ. (iii) Tập trung quản trị môi trường thông qua nâng cao trách nhiệm cơ quan nhà nước trong xử lý sự cố môi trường; tăng cường giám sát nguồn xả thải trực tiếp. (iv) Kiểm soát tham nhũng hiệu quả thông quan công khai minh bạch các dự án đầu tư công, kê khai tài sản cán bộ và danh mục chi tiêu ngân sách xã, xây dựng cơ chế bảo vệ và khen thưởng thỏa đáng người tố cáo tham nhũng; thiết lập kênh tố cáo ẩn danh qua ứng dụng điện tử.

Kết quả đề tài không chỉ đóng góp quan trọng về mặt cơ sở lý luận và phân tích thực tiễn quản lý nhà nước, cung ứng dịch vụ công của các cơ quan hành chính nhà nước trên địa bàn TPCT dựa trên 08 vấn đề lớn theo từng trục nội dung của chỉ số PAPI mà còn góp phần cung cấp những luận cứ quan trọng cho việc cải thiện và nâng cao năng lực quản trị và hành chính công của chính quyền thành phố, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân.

Có thể tìm đọc toàn văn Báo cáo kết quả nghiên cứu dự án tại Trung tâm Công nghệ thông tin và Truyền thông Hải Phòng./.