Thông tin kết quả nhiệm vụ KH&CN

Hỗ trợ quản lý, khai thác và phát triển nhãn hiệu tập thể “Cua Phù Long - Đặc sản quần đảo Cát Bà – Hải Phòng” cho sản phẩm cua Phù Lon, huyện Cát Hải, thành phố Hải Phòng (10/01/2026)

Cua Phù Long là một trong những sản phẩm thủy sản đặc hữu, có giá trị kinh tế và sinh thái cao của xã Phù Long, huyện Cát Hải, thành phố Hải Phòng. Sản phẩm này được nuôi theo phương thức quảng canh cải tiến dưới tán rừng ngập mặn, không sử dụng thức ăn công nghiệp, nhờ đó cua Phù Long có thịt chắc, vị ngọt, màu sắc đặc trưng và được người tiêu dùng đánh giá cao về chất lượng. Nhằm bảo vệ và phát huy giá trị của sản phẩm địa phương, từ năm 2015, UBND thành phố Hải Phòng đã hỗ trợ xây dựng nhãn hiệu tập thể (NHTT) cho sản phẩm cua Phù Long.

Tuy nhiên, sau gần 10 năm được cấp văn bằng bảo hộ, nhãn hiệu tập thể “Cua Phù Long – Đặc sản quần đảo Cát Bà, Hải Phòng” vẫn chưa phát huy được vai trò như mong đợi. Thực tiễn cho thấy việc sử dụng nhãn hiệu trên sản phẩm còn hạn chế, hoạt động quảng bá chưa đồng bộ và hầu như chưa được triển khai, công tác quản lý chưa có hệ thống hiệu quả và thiếu tính cập nhật. Hội Nông dân xã Phù Long – đơn vị chủ sở hữu nhãn hiệu – gặp nhiều khó khăn về nhân lực, chuyên môn và nguồn lực tài chính trong việc vận hành, kiểm soát và phát triển tài sản trí tuệ này. Các công cụ phục vụ quản lý như quy chế sử dụng, quy trình cấp quyền, hướng dẫn sử dụng tem nhãn... được xây dựng từ năm 2016 đến nay chưa được rà soát, điều chỉnh để phù hợp với các quy định mới của Luật Sở hữu trí tuệ, đặc biệt là sau khi luật được sửa đổi, bổ sung năm 2022. Trong khi đó, người dân và tổ chức quản lý nhãn hiệu vẫn thiếu thông tin, kỹ năng để khai thác nhãn hiệu như một công cụ hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm, mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh. Do đó, Công ty TNHH Tư vấn và Phát triển Thương hiệu AMC Việt Nam tiến hành triển khai nhiệm vụ “Hỗ trợ quản lý, khai thác và phát triển nhãn hiệu tập thể Cua Phù Long – Đặc sản quần đảo Cát Bà – Hải Phòng’ cho sản phẩm Cua Phù Long, huyện Cát Hải, thành phố Hải Phòng”.

Với mục tiêu Hỗ trợ quản lý, khai thác và phát triển nhãn hiệu tập thể “Cua Phù Long – Đặc sản quần đảo Cát Bà- Hải Phòng” cho sản phẩm Cua Phù Long, huyện Cát Hải, thành phố Hải Phòng nhằm tăng cường, thúc đẩy sản xuất, thương mại sản phẩm theo chuỗi giá trị nhóm nghiên cứu đã tiến hành triển khai nhiệm vụ trong 18 tháng với kết quả đạt được như sau:

Nhiệm vụ đã tiến hành điều tra, khảo sát thực tế tại địa bàn xã Phù Long nhằm đánh giá toàn diện hiện trạng sản xuất và tiêu thụ sản phẩm cua Phù Long. Thông tin khảo sát đã ghi nhận xã Phù Long có tổng diện tích nuôi cua đạt khoảng 1200 ha với 85 hộ. Sản phẩm được nuôi quảng canh cải tiến dựa trên nền tảng nuôi quảng canh truyền thống nhưng bổ sung thêm các kỹ thuật quản lý, cải thiện môi trường và bổ sung thức ăn để tăng năng suất. Cua theo đó được nuôi tự nhiên dưới tán rừng ngập mặn, được bổ sung thức ăn nhưng không sử dụng thức ăn công nghiệp, nhờ đó đảm bảo chất lượng cua khác biệt được người tiêu dùng tại Hải Phòng và du khách tin dùng. Tuy nhiên, sản xuất vẫn ở quy mô nhỏ, phụ thuộc vào kinh nghiệm dân gian, giống cua không đảm bảo chất lượng do nhập từ nơi khác, chi phí đầu tư lớn, kỹ thuật còn hạn chế.

Nhiệm vụ cũng tiến hành đánh giá thực trạng công tác quản lý và sử dụng nhãn hiệu tập thể đã được cấp văn bằng bảo hộ từ năm 2016. Quá trình này cho thấy rằng, sau gần 10 năm được bảo hộ, các quy định và công cụ quản lý nhãn hiệu chưa được cập nhật, điều chỉnh kịp thời theo Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi năm 2022, gây khó khăn cho việc vận hành và phát huy hiệu quả nhãn hiệu. Bên cạnh đó, Hội Nông dân xã Phù Long – đơn vị chủ sở hữu NHTT – còn thiếu nhân lực chuyên môn, kinh phí hoạt động hạn chế, chưa thể triển khai đầy đủ các nội dung quản lý và phát triển nhãn hiệu theo đúng chức năng.

Từ kết quả khảo sát và phân tích thực trạng, nhiệm vụ đã tổ chức xây dựng và hoàn thiện toàn bộ hệ thống công cụ quản lý NHTT. Cụ thể, đã thực hiện rà soát và điều chỉnh nội dung “Quy chế quản lý và sử dụng nhãn hiệu tập thể” và “Quy trình cấp, thu hồi quyền sử dụng nhãn hiệu” để phù hợp với thực tiễn và khung pháp lý hiện hành. Đồng thời, xây dựng mới “Quy định quản lý và sử dụng tem nhãn sản phẩm mang nhãn hiệu tập thể”; Xây dựng bộ biểu mẫu sổ sách theo dõi, quản lý và sử dụng NHTT phục vụ theo dõi hoạt động cấp quyền và sử dụng NHTT tại địa phương. Sổ tay sử dụng NHTT cũng được thiết kế và in ấn nhằmhỗ trợ các hộ dân dễ dàng tiếp cận thông tin và tuân thủ các quy định khi tham gia sử dụng nhãn hiệu tập thể.

Với các công cụ quản lý được xây dựng, nhiệm vụ đã triển khai thí điểm vận hành mô hình quản lý, khai thác và sử dụng NHTT. Hội Nông dân xã Phù Long đã triển khai cấp quyền sử dụng NHTT cho 25 hộ sản xuất, kinh doanh. Hoạt động vận hành mô hình được tổ chức bài bản thông qua các bước hướng dẫn nộp đơn đề nghị cấp quyền sử dụng, kiểm tra đánh giá tính xác thực của hồ sơ đơn, cấp quyền và kiểm tra giám sát. Sau thời gian triển khai thí điểm, tiến hành tổng kết, đánh giá hiệu quả của mô hình, đồng thời chỉnh sửa những bất cập và ban hành mô hình hoàn chỉnh, sẵn sàng chuyển giao để triển khai rộng rãi tại địa phương.

Song song với công tác tổ chức quản lý, nhiệm vụ còn đặc biệt chú trọng phát triển và quảng bá nhãn hiệu. Bộ nhận diện thương hiệu mới cho NHTT “Cua Phù Long – Đặc sản quần đảo Cát Bà – Hải Phòng” đã được thiết kế, mang tính thẩm mỹ cao, đồng thời đáp ứng đầy đủ quy định của pháp luật sở hữu trí tuệ. Ngoài ra, nhiệm vụ đã xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc giới thiệu thương hiệu, sản phẩm và thông tin của cua Phù Long, đồng thời in ấn 2000 tem truy xuất nguồn gốc tích hợp mã QR cho cua thương phẩm, phục vụ công tác minh bạch thông tin sản phẩm tại điểm bán. Hai video clip quảng bá hình ảnh cua Phù Long cũng đã được hoàn thiện để lan tỏa thương hiệu trên nền tảng truyền thông số và các sự kiện khi cần thiết.

Hội thảo 04 Tổng kết, đánh giá  hoạt động vận hành quản lý, sử dụng NHTT “Cua Phù Long – Đặc  sản quần đảo Cát Bà – Hải Phòng”.

Nhiệm vụ đã xây dựng và đề xuất một phương án phát triển thị trường với định hướng đưa cua Phù Long tham gia vào hệ thống phân phối cao cấp hơn như siêu thị, nhà hàng hải sản cao cấp tại các đô thị lớn. Một trong những yếu tố quan trọng góp phần vào thành công của nhiệm vụ chính là các hội thảo chuyên đề được tổ chức xuyên suốt quá trình triển khai. Các hội thảo này không chỉ đóng vai trò tham vấn, tiếp nhận phản hồi từ cộng đồng địa phương và các bên liên quan, mà còn là phương thức để lan tỏa kiến thức, thúc đẩy sự đồng thuận và nâng cao năng lực tổ chức quản lý NHTT. Ngay từ giai đoạn đầu, hội thảo đánh giá thực trạng đã giúp nhóm thực hiện nhiệm vụ tiếp cận sát thực tế sản xuất và thị trường, đồng thời làm rõ những khó khăn trong công tác quản lý nhãn hiệu tập thể từ góc nhìn của người nuôi, cán bộ quản lý địa phương và tổ chức chủ sở hữu. Tiếp đó, hội thảo tham vấn về các công cụ quản lý như quy chế sử dụng, quy trình cấp quyền, hệ thống truy xuất đã cung cấp cơ sở để hoàn thiện các công cụ này, đảm bảo tính khả thi khi áp dụng. Đặc biệt, các hội thảo góp ý về phương án phát triển thị trường và chuỗi giá trị đã tập hợp được nhiều đề xuất thiết thực từ các chuyên gia trong lĩnh vực. Hội thảo tổng kết vận hành mô hình không chỉ tổng hợp được các bài học kinh nghiệm mà còn tạo dựng cam kết từ chính quyền địa phương, tổ chức chủ sở hữu nhãn hiệu và người dân trong việc duy trì, phát huy hiệu quả của nhãn hiệu tập thể sau khi kết thúc nhiệm vụ.

Các hội thảo trong nhiệm vụ không chỉ là hoạt động hỗ trợ kỹ thuật, mà còn là công cụ tương tác quan trọng để đảm bảo rằng quá trình xây dựng, vận hành và phát triển nhãn hiệu tập thể “Cua Phù Long – Đặc sản quần đảo Cát Bà – Hải Phòng” luôn bám sát thực tiễn, có sự đồng thuận cao và khả năng lan tỏa bền vững trong cộng đồng địa phương.

Để đảm bảo khả năng vận hành hiệu quả và bền vững của nhãn hiệu, nhiệm vụ đã tổ chức 03 lớp tập huấn tại xã Phù Long, với sự tham gia của trên 40 hộ nuôi cua mỗi lớp. Nội dung tập huấn tập trung vào nâng cao nhận thức về giá trị của nhãn hiệu tập thể, hướng dẫn sử dụng và kiểm soát NHTT, và phổ biến kiến thức, kỹ năng thương mại tới người nuôi cua. Nhờ đó, năng lực quản lý của Hội Nông dân xã Phù Long cũng như nhận thức và kỹ năng thực hành của người dân đã được nâng cao rõ rệt.

Để các kết quả, sản phẩm của Nhiệm vụ tiếp tục được vận hành và áp dụng trên thực tiễn từ đó thúc đẩy hiệu quả hoạt động quản lý, khai thác NHTT cho sản phẩm cua Phù Long, Nhiệm vụ xin được đưa ra các nhóm giải pháp sau:

(1) Các giải pháp thúc đẩy hiệu quả quản lý NHTT: Các hội viên Hội Nông dân xã Phù Long tuân thủ nghiêm chỉnh các quy định về quản lý và sử dụng NHTT, có ý thức bảo vệ chất lượng và danh tiếng của sản phẩm “Cua Phù Long – Đặc sản quần đảo Cát Bà – Hải Phòng”; đồng thời chủ động phản ánh các thuận lợi, khó khăn với tổ chức quản lý NHTT trong quá trình sử dụng NHTT và triển khai các quy định liên quan tới quản lý, sử dụng NHTT để có điều chỉnh phù hợp; Hội Nông dân xã Phù Long chủ động vận hành, phát triển mô hình quản lý,khai thác phát triển NHTT sau khi tiếp quản để nâng cao danh tiếng, giá trị, khả năng cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường, tăng thu nhập cho người sản xuất; Hội Nông dân xã Phù Long tiếp tục tổng kết và tuyên truyền vận động 60 hộ nuôi cua còn lại sử dụng NHTT “Cua Phù Long - Đặc sản quần đảo Cát Bà - Hải Phòng” cho sản phẩm cua được thương mại của mình trên cơ sở các quy định đã được ban hành và theo quy trình đã được thống nhất công bố; Sở KH&CN thành phố Hải Phòng hỗ trợ chủ sở hữu NHTT thực hiện chức năng quản lý nhà nước về sở hữu trí tuệ; tiến hành các hoạt động thanh tra, kiểm tra nhằm ngăn chặn, phát hiện các hành vi xâm phạm quyền đối với NHTT “Cua Phù Long – Đặc sản quần đảo Cát Bà – Hải Phòng”; Sở KH&CN tiếp tục hỗ trợ Hội Nông dân xã Phù Long, chủ sở hữu NHTT “Cua Phù Long – Đặc sản quần đảo Cát Bà – Hải Phòng” xây dựng các chương trình tập huấn thường xuyên về sở hữu trí tuệ nói chung và NHTT nói riêng để tiếp tục nâng cao hơn nữa nhận thức của người dân và các cơ sở sản xuất, kinh doanh sản phẩm cua.

(2) Các giải pháp thúc đẩy sản xuất, gia tăng sản lượng và đảm bảo chất lượng sản phẩm - Hội viên Hội Nông dân xã Phù Long chủ động trang bị cho mình những kiến thức khoa học về sản xuất nhằm nâng cao hơn nữa năng suất và chất lượng sản phẩm. Mỗi hội viên có trách nhiệm về nguồn gốc và chất lượng sản phẩm do mình sản xuất ra theo đúng các quy định của NHTT; Sở KH&CN thành phố Hải Phòng hỗ trợ chuyển giao các ứng dụng khoa học công nghệ trong lĩnh vực nuôi cua biển; Hội Nông dân xã Phù Long tăng cường các hoạt động tập huấn chuyển giao khoa học kỹ thuật cho người sản xuất Cua; UBND xã Phù Long căn cứ trên đề xuất của tổ chức chủ sở hữu NHTT hỗ trợ công tác quản lý, kiểm soát và thúc đẩy hoạt động sản xuất cua có chất lượng, an toàn trên địa bàn xã.

(3) Các giải pháp thúc đẩy thương mại sản phẩm: Hội viên Hội nông dân xã Phù Long tích cực tham gia quảng bá NHTT “Cua Phù Long – Đặc sản quần đảo Cát Bà – Hải Phòng”; Hội Nông dân xã Phù Long tiếp tục chỉ đạo đẩy mạnh tuyên truyền, quảng bá sản phẩm lồng ghép trong các hoạt động quảng bá du lịch và ẩm thực của địa phương; Hội Nông dân xã Phù Long trên cơ sở NHTT đã được bảo hộ, truyền thông, quảng bá và sử dụng trên thực tế tiến hành đăng ký đánh giá và công nhận tiêu chuẩn OCOP cho sản phẩm Cua Phù Long để sản phẩm có thêm sự hỗ trợ thúc đẩy phát triển thương mại; Sở Công thương thành phố Hải Phòng lồng ghép các chương trình, đề án hoạt động quảng bá sản phẩm cua Phù Long mang NHTT; đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến thương mại nhằm tìm kiếm thêm thị trường cho sản phẩm, đặc biệt là thị trường tại các thành phố lớn; Sở Khoa học và Công nghệ là đơn vị tham mưu và tổ chức thực hiện công tác quản lý SHTT tại phương cần tham mưu UBND thành phố về việc thay đổi và phương án xử lý đối với chủ sở hữu NHTT “Cua Phù Long – Đặc sản quần đảo Cát Bà – Hải Phòng” khi tổ chức mô hình chính quyền hai cấp. Cụ thể là, do mô hình chính quyền hai cấp nên Hội Nông dân xã Phù Long không còn tồn tại. Thay vào đó huyện Cát Hải được thành lập đặc khu và có Hội Nông dân đặc khu theo quy định tại Nghị Quyết số 1669/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 của UB Thường vụ Quốc Hội về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của thành phố Hải phòng năm 2025. Vì vậy, Sở đề xuất giao NHTT này cho Hội Nông dân đặc khu Cát Hải; Hội Nông dân đặc khu Cát Hải cũng sẽ là chủ thể tiếp nhận các sản phẩm kết quả của nhiệm sau khi chủ sở hữu NHTT được chuyển đổi và đăng ký với Cục SHTT. Trước mắt, các kết quả và sản phẩm sẽ được Sở KHCN thành phố Hải Phòng (cơ quan quản lý Nhiệm vụ) trong thời gian thực hiện chuyển đổi chủ sở hữu NHTT.

Có thể tìm đọc toàn văn Báo cáo kết quả nghiên cứu dự án tại Trung tâm Công nghệ thông tin và Truyền thông Hải Phòng./.