Thông tin kết quả nhiệm vụ KH&CN

Hỗ trợ quản lý, khai thác và phát triển nhãn hiệu tập thể “Dê núi Cát Bà – Đặc sản Hải Phòng” cho sản phẩm Dê núi Cát Bà, huyện Cát Hải (09/01/2026)

Nghề nuôi dê Cát Bà có từ lâu, trở thành sinh kế cho người dân nơi đây, nhưng tất cả các hộ nuôi dê hiện vẫn nuôi theo kinh nghiệm truyền dạy lẫn nhau là chính. Các biện pháp khoa học trong chăn nuôi dê chưa được đúc kết, rút kinh nghiệm, hoặc áp dụng các biện pháp khoa học tiên tiến khác để duy trì và đảm bảo chất lượng sản phẩm chung. Bên cạnh đó, trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển du lịch và nền kinh tế nói chung, nhu cầu về dê thương phẩm ngày càng tăng nhưng Dê Cát Bà thường không đủ để cung ứng cho thị trường. Nguyên nhân phần lớn do cách chăn thả truyền thống, trong khi diện tích chăn thả có hạn dẫn tới khó phát triển đàn theo hướng thương mại. Do vậy, cần cải tiến quy trình chăn nuôi, áp dụng các tiến bộ khoa học vào chăn nuôi nhiều hơn nữa

Trải qua gần 10 năm, tới nay các công cụ quản lý NHTT chưa được đưa vào vận hành. Cùng với hồ sơ đăng ký NHTT “Đặc sản Dê núi - Đảo Cát Bà- Hải Phòng” thực hiện năm 2015 mới chỉ có Quy chế quản lý và sử dụng NHTT cùng Quy trình cấp và thu hồi NHTT được xây dựng. Tuy nhiên, tới nay 02 quy định này vẫn chưa có sự điều chỉnh cho phù hợp với sự thay đổi của Luật Sở hữu trí tuệ (SHTT) qua các năm cũng như sự thay đổi của thực tiễn. Bên cạnh đó, các công cụ quảng bá, truyền thông NHTT như Bộ nhận diện nhãn hiệu; clip giới thiệu sản phẩm, công cụ truy xuất nguồn gốc sản phẩm… hoàn toàn chưa có. Quảng bá, giới thiệu sản phẩm chỉ dừng ở mức “lan tỏa” bằng phương pháp “truyền miệng”. Đây phương pháp không còn thích hợp trong bối cảnh hiện nay.

Để khắc phục những hạn chế nêu trên đồng thời phát huy kết quả xác lập quyền đối với NHTT (giai đoạn đầu của quá trình xây dựng, quản lý và phát triển NHTT theo đó tập trung vào việc hoàn tất các thủ tục đăng ký NHTT để sản phẩm được bảo vệ về mặt pháp lý), Nhiệm vụ “Hỗ trợ quản lý, khai thác và phát triển NHTT “Dê núi Cát Bà - Đặc sản Hải Phòng” cho sản phẩm Dê núi Cát Bà, huyện Cát Hải” đã được Công ty TNHH Tư vấn và Phát triển Thương hiệu AMC Việt Nam triển khai thực hiện do Ths. Phạm Thế Bảo làm chủ nhiệm.

Sau 10 năm kể từ ngày NHTT “Đặc sản Dê núi - Đảo Cát Bà - Hải Phòng” được bảo hộ, tới nay công tác quản lý, khai thác, phát triển NHTT vẫn còn rất nhiều hạn chế. Cụ thể: Nuôi dê theo quy mô hộ gia đình, sản lượng tiêu thụ tại chỗ trên địa bàn huyện nên nhận thức về vai trò và ý nghĩa của người sản xuất đối với việc sử dụng NHTT còn hạn chế, đồng thời hình thức thương mại là bán nguyên con (chưa có sản phẩm sau giết mổ) nên dẫn tới không có nhu cầu đăng ký sử dụng NHTT trong thương mại); Các công cụ quản lý, khai thác NHTT “Đặc sản Dê núi - Đảo Cát Bà - Hải Phòng” chưa đầy đủ. Quy chế quản lý và sử dụng NHTT, quy trình cấp và thu hồi NHTT tồn tại nhiều bất cập cần được rà soát, chỉnh sửa phù hợp với quy định của pháp luật SHTT sửa đổi bổ sung và phù hợp với thực tiễn. Chưa có các công cụ khai thác, phát triển NHTT.

Để có thể xây dựng các công cụ quản lý, khai thác và phát triển NHTT “Đặc sản Dê núi - Đảo Cát Bà - Hải Phòng”, nhiệm vụ tiến hành rà soát, đánh giá các công cụ đã có, xác định được những công cụ cần phải chỉnh sửa, bổ sung hoặc xây dựng mới. Báo cáo xây dựng, đề xuất các công cụ quản lý, khai thác và phát triển NHTT “Đặc sản Dê núi - Đảo Cát Bà - Hải Phòng” cho sản phẩm Dê núi Cát Bà, huyện Cát Hải, thành phố Hải Phòng được thể hiện như sau: Các công cụ quản lý NHTT cơ bản đã đảm bảo về số lượng theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ nhưng chưa đảm bảo về mặt nội dung theo sự điều chỉnh của Luật SHTT sửa đổi và về thực tiễn để đảm bảo vận hành mô hình quản lý sử dụng NHTT; Tới nay chưa có bất kỳ công cụ khai thác và phát triển NHTT nào, do đó cần xây dựng mới toàn bộ các công cụ khai thác và phát triển NHTT.

Trên cơ sở kết quả rà soát các công cụ quản lý NHTT “Đặc sản Dê núi- Đảo Cát Bà- Hải Phòng”, nhiệm vụ hỗ trợ chủ sở hữu NHTT thực hiện thủ tục gia hạn hiệu lực của văn bằng bảo hộ đã được cấp theo quy định của Luật SHTT. Theo đó, ngày 26/08/2024, đơn vị chủ trì thực hiện nhiệm vụ đã nộp đơn gia hạn hiệu lực NHTT để nhãn hiệu tiếp tục được bảo hộ thêm 10 năm cho tới 13/10/2034.

Mục tiêu của tài liệu hướng dẫn kỹ thuật sản xuất sản phẩm Dê núi Cát Bà mang NHTT là chuẩn hóa các yếu tố kĩ thuật chăn nuôi nhằm: - Đảm bảo tính đặc trưng, sự ổn định và đồng đều về chất lượng của các sản phẩm Dê mang NHTT của các hội viên Hội Nông dân huyện Cát Hải; Tăng cường trách nhiệm của các hội viên Hội Nông dân trong chăn nuôi và quản lý chất lượng sản phẩm Dê núi Cát Bà; Là căn cứ, cơ sở để Hội Nông dân huyện Cát Hải và các cơ quan nhà nước có liên quan tiến hành công tác kiểm soát chất lượng dê. Do đó, tài liệu hướng dẫn kỹ thuật tập trung vào các nội dung sau: Chuẩn bị con giống dê (bao gồm cả dê cái và dê đực); Chuẩn bị chuồng trại nuôi dê; Chuẩn bị thức ăn cho dê; Chăm sóc dê (chăm sóc, nuôi dưỡng dê đực giống, chăm sóc dê cái sinh sản, chăm sóc dê lấy thịt); Biện pháp phòng trị một số bệnh thường gặp ở dê (biện pháp phòng bệnh truyền nhiễm, biện pháp phòng và trị các bệnh ký sinh trùng, bệnh viêm phổi, hội chứng tiêu chảy, chướng bụng đầy hơi…).

Hệ thống sổ sách theo dõi quản lý và sử dụng NHTT “Đặc sản Dê núi - Đảo Cát Bà - Hải Phòng” cho sản phẩm Dê núi Cát Bà, huyện Cát Hải, thành phố Hải Phòng ban hành kèm theo Quyết định số 09/QĐ-HND ngày 21/08/2024 của Hội Nông dân huyện Cát Hải gồm 09 biểu mẫu sau: Mẫu 01: Đơn đề nghị cấp quyền sử dụng NHTT; Mẫu 02: Đơn đề nghị sửa đổi, bổ sung, gia hạn, cấp lại giấy chứng nhận quyền sử dụng NHTT; Mẫu 03: Báo cáo kết quả tình trạng Hồ sơ yêu cầu cấp quyền sử dụng NHTT; Mẫu 04: Biên bản đánh giá các điều kiện sử dụng NHTT; Mẫu 05: Quyết định về việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng NHTT “Đặc sản Dê núi - Đảo Cát Bà - Hải Phòng”; Mẫu 06: Thông báo từ chối cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng NHTT; Mẫu 07: Danh sách tổ chức, cá nhân được phép sử dụng NHTT; Mẫu 08: Bảng kê thu mua dê núi Cát Bà; Mẫu 09: Nhật ký sử dụng NHTT.

Trao quyền sử dụng NHTT “Đặc sản dê núi – Đảo Cát Bà – Hải Phòng” cho các Hội viên Hội Nông dân huyện Cát Hải.

Để các công cụ quản lý NHTT dễ áp dụng trong thực tế, chúng cần được biên tập dưới dạng sổ tay có nội dung ngắn gọn và dễ hiểu. Sổ tay bao gồm các phần nội dung chính sau: Lời mở đầu; Các quy định về quản lý và sử dụng NHTT; Thông tin về NHTT; Mô tả NHTT; Điều kiện sử dụng NHTT; Quản lý sử dụng NHTT; Sử dụng NHTT; Quy trình cấp quyền sử dụng NHTT; Giấy chứng nhận quyền sử dụng NHTT; Kiểm soát NHTT; Quyền, nghĩa vụ của chủ sở hữu và hội viên sử dụng NHTT.

Mô hình quản ký NHTT đã được đưa vào vận hành thử nghiệm và đã cho một số kết quả sau: 03 bộ tài liệu tập huấn, gồm: 1) Tập huấn phổ biến kiến thức về NHTT và bộ công cụ quản lý, khai thác NHTT; (2) Tập huấn về kỹ thuật chăn nuôi dê mang NHTT; (3) Tập huấn về thương mại sản phẩm mang NHTT đã được biên soạn. 03 lớp tập huấn cho các Hội viên Hội Nông dân đã được tổ chức. Năng lực về quản lý và sử dụng NHTT đã được cải thiện và nâng cao; Xây dựng được 13 hồ sơ đăng ký sử dụng NHTT cho 13 chủ thể sản xuất và kinh doanh Dê núi Cát Bà tại xã. 13 hội viên đã được Hội Nông dân huyện Cát Hải (chủ sở hữu NHTT) cấp quyền sử dụng NHTT; Quá trình vận hành mô hình không có trường hợp nào bị từ chối và thu hồi quyền sử dụng nhãn hiệu.

Phát triển NHTT “Đặc sản dê núi - Đảo Cát Bà - Hải Phòng” cho sản phẩm Dê núi Cát Bà, huyện Cát Hải, thành phố Hải Phòng: Xây dựng, đề xuất phương án và các công cụ quảng bá cho sản phẩm mang NHTT “Dê núi Cát Bà - Đảo Cát Bà - Hải Phòng”: Xây dựng công cụ nhận diện và quảng bá sản phẩm; Các sản phẩm in ấn; Xây dựng tem truy xuất nguồn gốc cho sản phẩm mang NHTT “Dê núi Cát Bà - Đảo Cát Bà- Hải Phòng” sử dụng mã truy hồi nhanh (QR code); Xây dựng video clip quảng bá sản phẩm mang NHTT.

Xây dựng phương án phát triển thị trường cho sản phẩm Dê núi Cát Bà mang NHTT: Thực trạng thương mại sản phẩm dê núi Cát Bà; Tiềm năng phát triển của dê núi Cát Bà mang NHTT; Giải pháp phát triển thị trường: Nâng cao nhận diện thương hiệu; Mở rộng quy mô chăn nuôi; Phát triển kênh phân phối; Đa dạng hóa sản phẩm; Tăng cường quản lý và bảo vệ thương hiệu; Kế hoạch thực hiện nội dung phương án phát triển thị trường; Hình thức tiêu thụ sản phẩm dê núi Cát Bà; Giải pháp phát triển chuỗi giá trị: Đẩy mạnh tuyên truyền, quảng bá sản phẩm; Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý và sản xuất; Chính sách hỗ trợ cho người nuôi Dê núi tại Cát Bà; Xây dựng liên kết giữa nhà sản xuất, phân phối và tiêu dùng; Phát triển kênh phân phối chuyên nghiệp.

Để thực hiện mục tiêu thúc đẩy thương mại sản phẩm, khai thác giá trị NHTT “Đặc sản Dê núi - Đảo Cát Bà - Hải Phòng” đã được bảo hộ các nội dung sau đã được triển khai và hoàn thành: Xây dựng 01 bộ nhận diện thương hiệu sản phẩm; Xây dựng 02 video clip quảng bá sản phẩm và NHTT; Xây dựng hệ thống tem truy xuất nguồn gốc sản phẩm sử dụng mã truy hồi nhanh Qrcode; Tổ chức in ấn một số công cụ quảng bá sản phẩm và NHTT và bàn giao cho chủ sở hữu; Xây dựng phương án phát triển thị trường cho sản phẩm; Xây dựng phương án và giải pháp thực hiện phát triển chuỗi giá trị sản phẩm cho sản phẩm Dê núi Cát Bà mang NHTT.

Nhiệm vụ cũng đã thực hiện hoạt động tăng cường năng lực quản lý và khai thác NHTT thông qua việc biên soạn các tài liệu và tổ chức 03 lớp tập huấn cho chủ sở hữu NHTT và các hộ gia đình sản xuất Dê núi Cát Bà.

Kết quả của Nhiệm vụ đã mang lại những hiệu quả kinh tế - xã hội nhất định đối với các hội viên chăn nuôi dê núi Cát Bà. Bài học rút ra từ Nhiệm vụ là việc quản lý và khai thác NHTT cần phù hợp với năng lực của các chủ thể có liên quan. Quản lý, khai thác và phát triển tài sản trí tuệ cộng đồng là cả một quá trình, đòi hỏi thời gian, nhân lực, vật lực và sự kiên trì. Chiến lược phát triển NHTT “Đặc sản Dê núi - Đảo Cát Bà - Hải Phòng” cần có các lộ trình tiếp theo: xúc tiến thương mại và quảng bá sản phẩm, thiết lập liên kết theo chuỗi giá trị tới các thị trường tiềm năng.

Có thể tìm đọc toàn văn Báo cáo kết quả nghiên cứu dự án tại Trung tâm Công nghệ thông tin và Truyền thông Hải Phòng./