Thông tin kết quả nhiệm vụ KH&CN

Nghiên cứu đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã tại tỉnh Hải Dương (nay là thành phố Hải Phòng) (25/02/2026)

Trong hệ thống chính trị ở nước ta hiện nay, cấp xã là cấp cơ sở, các hoạt động kinh tế chính trị, văn hóa và các quan hệ xã hội chủ yếu của người dân diễn ra ở địa bàn này.Cấp xã là nơi thực hiện chính sách pháp luật của nhà nước cụ thể nhất, đồng thời là nơi tạo sự gắn bó mật thiết của đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã với cử tri, với nhân dân, việc nâng cao chất lượng hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp xã là một nhiệm vụ quan trọng và cấp thiết trong công tác kiện toàn hệ thống chính trị cơ sở nói chung và cấp xã nói riêng.

Trên địa bàn tỉnh Hải Dương, hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp xã nói chung và hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân nói riêng còn có những hạn chế nhất định như: (1)Nội dung, lĩnh vực, một số cuộc giám sát còn dàn trải, chưa tập trung vào các vấn đề mang tính bức xúc, đang được cử tri quan tâm; hoạt động giám sát của các ban Hội đồng nhân dân còn thiếu chủ động, chất lượng giám sát chưa cao. (2) Việc theo dõi, đôn đốc, thực hiện kết luận, kiến nghị sau giám sát có việc chưa hiệu quả, hoạt động tái giám sát của Hội đồng nhân dân còn hạn chế. (3) Tại các phiên chất vấn, số lượng đại biểu tham gia chất vấn ít, chủ yếu tập trung vào một số đại biểu chuyên trách, đại biểu khối Đảng, Đoàn thể. (4)Hoạt động giải trình, chất vấn và trả lời chất vấn tại phiên họp thường trực Hội đồng nhân dân ít chất lượng; hoạt động giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri, giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân chưa được các địa phương tích cực thực hiện. (5) Hoạt động của đại biểu thiếu thường xuyên, một số đại biểu chưa dành thời gian thỏa đáng cho hoạt động của cơ quan dân cử theo chức năng, nhiệm vụ được giao.

Nhằm đánh giá thực trạng hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã tại tỉnh Hải Dương trong giai đoạn 2016-2023, xác định nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả của hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã, để kịp thời đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã. Năm 2024,Trường Chính trị tỉnh Hải Dương đã được UBND tỉnh phê duyệt triển khai nhiệm vụ khoa học công nghệ cấp tỉnh “Nghiên cứu đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã tại tỉnh Hải Dương”.

TheoĐiều 6, Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2019 quy định “Hội đồng nhân dân gồm các đại biểu Hội đồng nhân dân do cử tri ở địa phương bầu ra, là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân, chịu trách nhiệm trước nhân dân địa phương và cơ quan nhà nước cấp trên”. Hội đồng nhân dân cấp xã là một thành tố trong hệ thống chính trị ở cấp xã, một trong hai thành tố cơ bản của cấp chính quyền địa phương. Hội đồng nhân dân cấp xã là một hệ thống xã hội có cấu trúc riêng biệt gồm các đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã, thường trực Hội đồng nhân dân cấp xã, các ban Hội đồng nhân dân cấp xã. Hội đồng nhân dân cấp xã có vị trí, vai trò, chức năng xã hội khác biệt so với các thành tố khác trong hệ thống chính trị cấp xã,do hội đồng nhân dân cấp xã là cơ quan do nhân dân bầu ra, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân, chịu trách nhiệm trước nhân dân địa phương và cơ quan nhà nước cấp trên về các hoạt động của mình.

Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã là tổng thể các hoạt động của Hội đồng nhân dân, thường trực Hội đồng nhân dân, các ban của Hội đồng nhân dân và các đại biểu Hội đồng nhân dân nhằm theo dõi, xem xét các hoạt động của các tổ chức, cá nhân trong việc thực hiện các quy định của hiến pháp, pháp luật, nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp xã, từ đó có kiến nghị để khắc phục những hạn chế, tồn tại nhằm duy trì sự ổn định và phát triển kinh tế xã hội ở địa phương.

Triển khai nghiên cứu, nhóm thực hiện đề tài đã tiến hành khảo sát thực trạng, đánh giá hiệu quả hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã tại tỉnh Hải Dương thông qua 05mẫu phiếu lấy ý kiến từ 05nhóm đối tượng:Đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã; cơ quan quản lý cán bộ, công chức cấp xã; hội đồng nhân dân cấp huyện và cấp tỉnh; người dân địa phương.Quy mô khảo sát tại địa bàn 67xã, phường, thị trấn với tổng số 2.294 phiếu, gồm 2.040 phiếu cá nhân và 254phiếu tổ chức,mỗi phiếu trên 30chỉ tiêu thống kê.

Kết quả đánh giá thực trạng cho thấy, hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã tại tỉnh Hải Dương trong những năm qua đạt được nhiều ưu điểm. Tuy nhiên cũng còn nhiều hạn chế, hiệu quả giám sát chưa cao, chưa tạo được chuyển biến thực sự các lĩnh vực kinh tế xã hội ở địa phương để nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân. Nguyên nhân của hạn chế gồm cả nguyên nhân khách quan và chủ quan. Theo đó, rút ra một số bài học kinh nghiệm để nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã tại tỉnh Hải Dương, bao gồm:(1)Tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng; (2) Đổi mới, thích ứng, linh hoạt, sáng tạo, chú trọng chất lượng và hiệu quả hoạt động giám sát; (3)Phát huy hơn nữa mối quan hệ phối hợp giữa các chủ thể trong thực hiện hoạt động giám sát; (4)Chú trọng nâng cao chất lượng đại biểu Hội đồng nhân dân; (5) Đẩy mạnh bồi dưỡng kỹ năng nghiệp vụ cho đại biểu Hội đồng nhân dân. (6) Quan tâm các điều kiện đảm bảo cho hoạt động của Hội đồng nhân dân.

Hình. Kết quả khảo sát đánh giá về chất lượng đại biểu, trình tự thủ tục và công tác theo dõi, đôn đốc thực hiện nghị quyết, kết luận, kiến nghị giám sát của HĐND.

Để nâng cao chất lượng hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã tại tỉnh Hải Dương cần thực hiện đồng bộ hệ thống các giải pháp. Từ các giải pháp về hoàn thiện hệ thống quy định pháp lý, tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng, đổi mới phương thức tổ chức giám sát, nhất là giám sát chuyên đề để đạt hiệu quả cao. Mỗi hoạt động giám sát đều cần phải thực hiện nghiêm túc, theo quy trình chặt chẽ từ công tác chuẩn bị, tổ chức giám sát đến việc báo cáo kết quả giám sát, phát hiện, lựa chọn các vấn đề mang tính điểm nghẽn, những vấn đề còn nhiều bất cập trong công tác quản lý, điều hành của địa phương, các nội dung được cử tri và nhân dân quan tâm, phản ánh để đưa vào giám sát. Chú trọng các giải pháp đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn để nâng cao năng lựckỹ năng giám sát cho đại biểu Hội đồng nhân dân. Đồng thời cần quan tâm các điều kiện bảo đảm cho hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp xã, quan tâm đầu tư chi phí và điều kiện vật chất cho hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp xã, có chế độ thỏa đáng để động viên, khuyến khích đại biểu Hội đồng nhân dân nâng cao tinh thần, trách nhiệm của mình.

Theo nghị quyết 60-NQ/TW ngày 12 tháng 4 năm 2025 củaBan chấp hành Trung ương ban hành về Hội nghị lần thứ 11 Ban chấp hành Trung ương đảng khóa XIII về hợp nhất tỉnh Hải Dương và thành phố Hải Phòng lấy tên là thành phố Hải Phòng. Như vậy thành phố Hải Phòng và tỉnh Hải Dương sẽ có những nghiên cứu, rà soát, tổng thể, phân tích để đưa ra các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp xã của thành phố Hải Phòng mới. Tuy nhiên, một số giải pháp được nêu ra trong đề tài hoàn toàn có thể áp dụng chung được với hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp xã của hai địa phương Hải Dương và Hải Phòng như:Hoàn thiện cơ sở pháp lý về nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát của hội đồng nhân dân cấp xã; Nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò của Hội đồng nhân dân cấp xã nói chung và hiệu lực, hiệu quả của hoạt động giám sát Hội đồng nhân dân cấp xã nói riêng, bảo đảm cơ cấu, tiêu chuẩn, trình độ và trách nhiệm của đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã, tăng cường bồi dưỡng, nâng cao năng lực, kỹ năng giám sát của đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã; Nâng cao chất lượng tất cả các khâu của hoạt động giám sát, đảm bảo hiệu lực của kết luận giám sát; Tăng cường mối quan hệ phối hợp dự giám sát giữa hội đồng nhân dân cấp xã với mặt trận, tổ quốc và các tổ chức ở cấp xã, tạo điều kiện tối ưu cho hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã.

Nhằm thực hiện hoạt động tuyên truyền kết quả thực hiện đề tài, Ban chủ nhiệm đề tài đã tích cực truyền thông về sự cần thiết nghiên cứu của đề tài và các sản phẩm chính của đề tài, ý nghĩa khoa học và những điểm mới của đề tài. Đã xây dựng 02phóng sự tuyên truyền thời lượng phát sóng từ 05 đến 10 phút/ phóng sự. Nội dung các phóng sự phản ánh đầy đủ, chân thực, khách quan toàn bộ các nội dung nghiên cứu của đề tài từ khâu khảo sát, thu thập thông tin, tổ chức hội nghị, hội thảo, nghiệm thu cơ sở kết quả của đề tài. Đồng thời, ban chủ nhiệm đề tài đã tập trung viết một số bài báo khoa học đăng trên báo Hải Dương và tạp chí giáo dục xã hội. Nội dung các bài báo đã khái quát, đánh giá hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã tại tỉnh Hải Dương, đồng thời phân tích nguyên nhân, hạn chế, từ đó đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã tại tỉnh Hải Dương trong thời gian tới.

Kết quả nghiên cứu của đề tài đóng góp kênh tham mưu, tư vấn cho các nhà lãnh đạo quản lý trực tiếp, nhất là tham vấn với Hội đồng nhân dân tỉnh, Hội đồng nhân dân các cấp ban hành các chính sách nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã, góp phần xây dựng chính quyền trong sạch, vững mạnh, đẩy mạnh cải cách hành chính, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội ở các địa phương cấp xã nói riêng và toàn tỉnh Hải Dương nói chung. Bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã tại tỉnh Hải Dương trở thành khung năng lực để đánh giá và xây dựng chương trình giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã được hiệu quả hơn ở giai đoạn tiếp theo. 

Có thể tìm đọc toàn văn Báo cáo kết quả nghiên cứu tại Trung tâm Công nghệ thông tin và truyền thông Hải Phòng.