Thông tin kết quả nhiệm vụ KH&CN

Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá và giải pháp nâng cao h iệu quả hoạt động của các Trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập trên địa bàn tỉnh Hải Dirong (nay là Tây thành phố Hải Phòng) (10/06/2026)

Khu vực phía Tây thành phố Hải Phòng, theo số liệu của Sở Lao động - Thương binh và Xă hội, có 54.613 người khuyết tật, trong đó vẫn còn hơn 15.000 người chưa được cấp giấy xác nhận khuyết tật (Sở LDTB&XH Hải Dương, 2019 - nay là Sở LDTB&XI1 thành phố Hải Phòng). Thực trạng này ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội tiếp cận giáo dục, dịch vụ hỗ trợ và các chính sách an sinh xã hội cua người khuyết tật, đồng thời gây khó khăn cho công tác quản lý và hoạch định chính sách tại địa phương. Trong bối cảnh đó, các Trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hoà nhập giữ vai trò quan trọng trong việc cung cấp dịch vụ tư vấn, hỗ trợ và can thiệp giáo dục cho người khuyết tật.

So sánh thực trnagj hiệu quả hoạt động của Trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập.

Nhiều Trung tâm hỗ trợ phát triển GDHN có sự khác biệt lớn về mô hình tổ chức, điều kiện pháp lý, năng lực chuyên môn và cơ chế phổi họp; một số cơ sở hoạt động tự phát, chưa được cấp phép hoặc chưa đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về nhân lực, cơ sở vật chất và chuyên môn. Sự khác biệt này làm cho chất lượng hoạt động giữa các trung tâm chưa đồng đều, đồng thời gây khó khăn cho việc xác định trung tâm nào đáp ứng tốt yêu cầu hỗ trợ giáo dục hòa nhập, trung tâm nào cần được điều chỉnh, củng cố hoặc nâng cao năng lực. Mặc dù hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về giáo dục hòa nhập đã được ban hành tương đối đầy đủ, song hiện nay chưa có bộ tiêu chí chính thức, thống nhất và khoa học để đánh giá toàn diện về tổ chức và hoạt động của các Trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hoà nhập.

Việc xây dụng bộ tiêu chí đánh giá vì vậy có ý nghĩa như một công cụ chuẩn hóa hoạt động của các Trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập. Bộ tiêu chí không chỉ giúp cơ quan quản lý có căn cứ kiểm tra, giám sát và đánh giá chất lượng hoạt động của các trung tâm mà còn giúp chính các trung tâm tự rà soát điều kiện bảo đảm chất lượng, xác định những nội dung cần cải thiện và xây dựng kế hoạch nâng cao hiệu quả hoạt động. Xuất phát từ thực tiễn trên, Trường Đại học Hải Dương tiến hành triển khai đề tài “Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá và giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của các Trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập trên địa bàn tỉnh Hải Dương (nay là Tây thành phố Hải Phòng)”.

Với mục tiêu Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá tổ chức và hoạt động của các Trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hoà nhập trên địa bàn Tây thành phố Hải Phòng; Đánh giá thực trạng tố chức và hoạt động của các Trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập trên địa bàn Tây thành phố Hải Phòng; Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả tổ chức và hoạt động của các Trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hoà nhập trên địa bàn Tây thành phố Hải Phòng. Ban chủ nhiệm tiến hành triển khai các nội dung chính sau: (1) Nghiên cứu tổng quan, cơ sở lý luận và thực tiễn về tổ chức và hoạt động của các Trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập; (2) Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá tổ chức và hoạt động của các Trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập trên địa bàn Tây thành phổ Hải Phòng; (3) Khảo sát đánh giá thục trạng, các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức và hoạt động của các Trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập trên địa bàn Tây thành phố Hải Phòng; (4) Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả tố chức và hoạt động của các Trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập trên địa bàn Tây thành phố Hải Phòng.

(1) Nghiên cứu tổng quan, cơ sở lý luận và thực tiễn về tổ chức và hoạt động của các Trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập:

Ban chủ nhiệm đã tiến hành tổng quan một cách có hệ thống các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến tố chức, hoạt động, đánh giá hiệu quả và giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của các Trung tâm hỗ trợ phát triến giáo dục hòa nhập.

Kết quả tổng quan cho thấy, trên thể giới, các nghiên cún đã tiếp cận vấn đề này từ nhiều góc độ khác nhau, bao gồm mô hình tổ chức, chất lượng dịch vụ hỗ trợ, kết quả phát triển của người học và hiệu quả quản trị của các Trung tâm. Đáng chú ý, xu hướng nghiên cứu hiện nay chuyển dần từ tiếp cận mô tả mô hình và điều kiện hoạt động sang tiếp cận đánh giá hiệu quả dựa trên chất lượng dịch vụ và kết quả dầu ra, đặc biệt nhấn mạnh vai trò của các bằng chúng khoa học trong tổ chức và triển khai hoạt động hỗ trợ giáo dục hòa nhập. Tuy nhiên, các nghiên cứu quốc tế vẫn còn thiếu các mô hình đánh giá tổng họp, hệ thống và các công cụ đo lường chuẩn hóa có khả năng áp dụng linh hoạt trong các bối cảnh khác nhau, nhất là tại các quốc gia đang phát triển.

Ở Việt Nam, các nghiên cứu đã góp phần làm rõ cơ sở lý luận, khung chính sách, mô hình tổ chức và điều kiện bảo đảm hoạt động của các Trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập. Nhiều công trình đã phản ánh thực trạng về nguồn nhân lực, cơ sở vật chất, dịch vụ hỗ trợ và nhũng khó khăn trong triển khai giáo dục hòa nhập. Tuy nhiên, vấn đề đánh giá hiệu quả hoạt động của các Trung tâm chưa được nghiên cứu một cách độc lập và có hệ thống; các nghiên cứu chủ yếu dừng lại ở mô tả thực trạng hoặc phân tích từng khía cạnh riêng lẻ. Đặc biệt, đến nay vẫn chưa có công trình nào xây dựng được bộ tiêu chí hoặc công cụ đánh giá hiệu quả hoạt động mang tính khoa học, đồng bộ và phù hợp với yêu cầu quản lý trong thực tiễn.

Tại địa bàn Tây thành phố Hải Phòng, các nội dung liên quan đến hỗ trợ giáo dục hòa nhập chủ yếu được thế hiện thông qua các văn bản quản lý và chính sách địa phương, trong khi chưa có các nghiên cứu khoa học chuyên sâu về đánh giá hiệu quả hoạt động của các Trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập. Việc thiếu vắng các công cụ đánh giá cụ thế đã gây khó khăn trong công tác quản lý, giám sát và nâng cao chất lượng hoạt động của các Trung tâm trong bối cảnh hệ thống này ngày càng phát triển đa dạng về quy mô và loại hình.

Từ những phân tích trên có thể khẳng định rằng, khoảng trống nghiên cứu hiện nay không chỉ nằm ở việc thiếu các mô hình đánh giá tổng họp trên bình diện quốc tế, mà còn thể hiện rõ hơn ở Việt Nam và đặc biệt tại địa phương khi chưa có bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động của các Trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập gắn với yêu cầu quản lý và điều kiện thực tiễn. Do đó, việc nghiên cứu xây dựng bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động của các Trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập trên địa bàn Tây thành phố Hải Phòng, làm cơ sở đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động, là cần thiết và có ý nghĩa cả về lý luận và thục tiễn trong giai đoạn hiện nay.

(2) Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá tổ chức và hoạt động của các Trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập trên địa bàn Tây thành phổ Hải Phòng

Ban chủ nhiệm xây dựng bộ tiêu chí được định hướng bởi các nguyên tắc cơ bản như: bảo đảm tính pháp lý và phù họp bối cảnh Việt Nam; tiếp cận hệ thống; lấy người khuyết tật làm trung tâm; và hướng tới cải tiến chất lượng. Nhũng nguyên tắc này không chỉ bảo đảm tính khoa học mà còn nâng cao khả năng vận dụng của bộ tiêu chí trong thực tiễn quản lý và đánh giá.

Đồng thời, chương đã luận giải cơ sở khoa học của các nhóm tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động của Trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập theo hướng tiếp cận hệ thống. Theo đó, hiệu quả hoạt động của Trung tâm được phản ánh thông qua năm nhóm tiêu chí cốt lõi: cơ cấu tổ chức, nguồn nhân lực, chương trình và kế hoạch giáo dục, cơ sở vật chất và môi trường giáo dục, cùng với sự phối hợp giữa Trung tâm, gia đình và các lực lượng giáo dục. Các nhóm tiêu chí này có mối quan hệ chặt chẽ, tác động qua lại và cùng quyết định chất lượng hoạt động của Trung tâm.

Trên nền tảng đó, đề tài đã cụ thể hóa thành bảy tiêu chuẩn đánh giá với hệ thống các chỉ báo chi tiết, có khả năng quan sát, đo lường và thu thập minh chứng. Việc cụ thể hóa này góp phần chuyển hóa khung lý luận thành công cụ đánh giá có tính khả thi cao, phù hợp với điều kiện thực tiễn của các Trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập. Đồng thời, chưoag cũng đã định hướng xác định trọng số các tiêu chí theo mức độ ảnh hưởng, trong đó nhấn mạnh vai trò trung tâm của nguồn nhân lực, tiếp đến là cơ cấu tổ chức và các điều kiện bảo đảm khác.

Nhũng kết quả đạt được trong chưong là cơ sở khoa học trực tiếp để triển khai khảo sát thực tiễn, áp dụng bộ tiêu chí trong đánh giá hiệu quả hoạt động của các Trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động trong các chương tiếp theo.

(3) Khảo sát đánh giá thục trạng, các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức và hoạt động của các Trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập trên địa bàn Tây thành phố Hải Phòng:

Kết quả nghiên cứu cho thấy các Trung tâm hỗ trợ phát triển GDHN trên địa bàn Tâythành phố Hải Phòng đã khẳng định vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ trẻ khuyết tật tiếp cận giáo dục, thực hiện đánh giá, can thiệp, theo dõi tiến bộ và hỗ trợ quá trình hòa nhập tại các cơ sở giáo dục phổ thông. Các Trung tâm bước đầu đáp ứng được nhũng yêu cầu cơ bản về tổ chức, chuyên môn và điều kiện hoạt động, góp phần thực hiện chủ trương giáo dục hòa nhập của Đảng và Nhà nước.

Tuy nhicn, kết quả khảo sát cũng chỉ ra rằng hiệu quả hoạt động của các Trung tâm hiện nay chưa tương xứng với nhu cầu thực tế và còn thiếu tính ổn định. Những hạn chế chủ yếu thể hiện ở mức độ nhận diện và phối họp giữa Trung tâm với gia đình và nhà trường phổ thông còn thấp; hoạt động chuyên môn chưa được triển khai một cách đồng bộ giữa các lực lượng liên quan; thông tin về năng lực, cơ sở vật chất và quy trinh hỗ trợ của Trung tâm chưa được chia sẻ đầy đủ tới các cơ sở GDI IN.

Phân tích các yểu tố ảnh hưởng cho thấy hiệu quả hoạt động của Trung tâm chịu tác động đồng thời của nhiều nhóm yểu tố, trong đó nổi bật là hệ thống chính sách, nguồn nhân lực, điều kiện cơ sở vật chất và đặc biệt là quan điếm, mức độ tham gia của phụ huynh. Sự khác biệt trong nhận thức và đánh giá của các nhóm khách thể phản ánh tình trạng phối hợp còn phân tán, thiếu cơ chế liên kết hệ thống và thiếu kênh thông tin hai chiều hiệu quả.

Những kết quả trên là căn cứ thực liễn quan trọng đế khang định sự cần thiết của việc xây dựng bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động của các Trung tâm hỗ trợ phát triển GDHN, đồng thời là cơ sở khoa học cho việc đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của các Trung tâm trên địa bàn tỉnh Tâythành phố Hải Phòng nói riêng và thành phố Hải Phòng nói chung trong giai đoạn tới.

(4) Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả tố chức và hoạt động của các Trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập trên địa bàn Tây thành phố Hải Phòng.

Ban chủ nhiệm đã xây dụng được hệ thống 6 nguyên tắc và 8 giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả tổ chức và hoạt động của các Trung tâm hỗ trợ phát triển GDHN trên địa bàn Tâythành phố Hải Phòng.

Các nguyên tắc được xác lập đóng vai trò là khung định hướng xuyên suốt, bảo đảm các giải pháp đề xuất phù hợp với bản chất của giáo dục hòa nhập, yêu cầu quản lý nhà nước và điều kiện thực tiễn của địa phương. Trên nền tảng đó, các giải pháp được thiết ké theo hướng tác động đồng bộ vào nhũng trụ cột cốt lõi của hệ thống Trung tâm hỗ trợ phát triển GDI IN, từ mô hình tổ chức, đội ngũ chuyên môn, quy trình quản lý đến các điều kiện bảo đảm, tạo thành một chỉnh thể thống nhất, có tính liên thông và hỗ trợ lẫn nhau.

Việc kết hợp chặt chẽ giữa nguyên tắc và giải pháp cho phép định hướng chuyển đổi hoạt động của các Trung tâm hỗ trợ phát triển GDI ỈN từ mô hình hỗ trợ còn phân tán sang mô hình quản trị theo hệ thống, dựa trên quy trình, minh chứng và sự phối hợp giữa các lực lượng giáo dục. Đây là cơ sở khoa học và thực tiễn quan trọng, tạo tiền đề cho việc triển khai hiệu quả các giải pháp trong thực tế, góp phần nâng cao chất lượng hỗ trọ giáo dục hòa nhập và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của trẻ khuyết tật trong giai đoạn hiện nay.

Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở để cơ quan quản lý giáo dục địa phương nhận diện rõ hon thực trạng tồ chức, hoạt động, nhũng điểm mạnh, hạn chế và nhu cầu hỗ trợ của các Trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập. Bộ tiêu chí và hệ thống giải pháp có thể được sử dụng như căn cứ tham khảo trong công tác quản lý, giám sát, tự đánh giá, cải tiến chất lượng và xây dựng kế hoạch phát triển các trung tâm. Đồng thời, kết quả nghiên cứu góp phần nâng cao nhận thức của nhà trường, gia đình và cộng đồng về vị trí, vai trò của Trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập trong quá trình hỗ trợ trẻ khuyết tật.

Có thể tìm đọc toàn văn Báo cáo kết quả nghiên cứu dự án tại Trung tâm Công nghệ thông tin và Truyền thông Hải Phòng./.