Thông tin kết quả nhiệm vụ KH&CN

Xây dựng mô hình nuôi lươn đồng Monopterus albus (Zuiew, 1793) thương phẩm trong bể không bùn sử dụng thức ăn bổ sung thảo dược trên địa bàn tỉnh Hải Dương (18/03/2026)

Lươn đồng Monopterus albus (Zuiew, 1793) là đối tượng nuôi thủy sản nước ngọt đặc sản. Lươn đồng thương phẩm là nguồn thực phẩm giàu giá trị dinh dưỡng như protein (chiếm 18,4%), lipid (chiếm 11,7%) và nhiều khoáng vi lượng (Ca, Fe, Mg, Mn, P, K, Na, Zn, Cu, Se…) rất tốt cho việc bồi bổ cơ thể. Lươn đồng cũng là đối tượng thủy sản nuôi nước ngọt có giá trị kinh tế cao, giá bản lẻ lươn ở các thị trường nước ngọt từ 160.000 - 230.000 đồng/kg.

Theo Báo cáo của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Hải Dương (nay là thành phố Hải Phòng), tính đến hết năm 2024, toàn tỉnh có tổng diện tích nuôi trồng thủy sản ước đạt 12.555 ha; tổng sản lượng ước đạt 113.679 tấn, tăng 7% so với năm 2023, trong đó sản lượng nuôi trồng là 110.992 tấn, sản lượng khai thác nội địa đạt 2.757 tấn. Mặc dù có sự tăng trưởng đều hàng năm về diện tích và sản lượng nuôi trồng thủy sản, tuy nhiên ngành nuôi trồng thủy sản đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức như tình hình ô nhiễm nguồn nước và dịch bệnh; giá trị kinh tế thấp và bấp bênh và sự phát triển tự phát, ồ ạt, thiếu tính quy hoạch.

Việc nuôi lươn cũng dễ dàng được thực hiện khi chuyển đổi từ mô hình chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản kém hiệu quả do có thể tận dụng chuồng trại chăn nuôi để nuôi lươn trong bể không bùn, nhu cầu về diện tích nuôi không lớn, việc thiết kế mô hình nuôi lươn không yêu cầu phức tạp, nhu cầu về lượng nước không nhiều và chất lượng nước cũng không đòi hỏi quá khắt khe.

Ứng dụng thảo dược bổ sung vào thức ăn nuôi lươn giúp cho việc hấp thụ tốt thức ăn. Tác dụng của quá trình này là tăng cường sức đề kháng, kích thích quá trình sinh trưởng, giảm tỉ lệ chuyển hóa thức ăn (FCR), giảm ô nhiễm môi trường (do giảm lượng chất thải trong quá trình tiêu hóa thức ăn) và hỗ trợ phòng các bệnh; một số hoạt chất trong thảo dược cũng hỗ trợ trong việc giảm strees do nuôi mật độ cao và nhiệt độ cao trong mùa hè (cũng giúp cho lươn tăng trưởng tốt hơn), hỗ trợ phòng chống nhiễm khuẩn trong bộ máy tiêu hóa và bên ngoài da.(đặc biệt cải thiện chất lương thịt thơm ngon nâng cao giá trị kinh tế).

Với thực tế trên Công ty Cổ phần tập đoàn BB Green food Vn đã tiến hành triển khai nhiệm vụ “Xây dựng mô hình nuôi lươn đồng Monopterus albus (Zuiew, 1793) thương phẩm trong bể không bùn sử dụng thức ăn bổ sung thảo dược trên địa bàn tỉnh Hải Dương” do Nguyễn Tiến Thắng làm chủ nhiệm.

Nhóm nghiên cứu đã Thử nghiệm đánh giá hiệu quả của việc bổ sung thảo dược vào thức ăn của lươn đồng với quy mô: 06 bể nuôi, mỗi bể 10 m². Mật độ nuôi: 400 con/m², tổng số 24.000 con. Kết quả thí nghiệm bổ sung thảo dược vào thức ăn nuôi lươn thương phẩm trong bể không bùn đã tạo ra những tác động tích cực.

Tốc độ tăng trưởng ở các lô thí nghiệm được bổ sung hỗn hợp thảo dược cao hơn đáng kể so với đối chứng (P<0,05), đặc biệt tốc độ tăng trưởng tuyệt đối và tốc độ tăng trưởng tương đối ở mức bổ sung 3% cao nhất thảo dược với 0,96g/con/ngày và 2,01%/ngày so với đối chứng là 0,70 g/con/ngày và 1,88%/ngày. Tốc độ tăng trưởng tuyệt đối ở mức bổ sung 1% là 0,78g/con/ngày, ở mức 2% là 0,86 g/con/ngày; Tốc độ tăng trưởng tương đối ở mức bổ sung 1% và 2% thảo dược lần lượt là 1,92 %/ngày và 1,97 %/ngày.

Biểu đồ so sánh tăng trưởng của lươn qua các tháng.

Năng suất của lươn nuôi ở các lô thí nghiệm được bổ sung hỗn hợp thảo dược cao hơn đáng kể so với đối chứng (P<0,05), đặc biệt năng suất ở mức bổ sung 3% thảo dược cao nhất với 81,80 kg/m2 so với đối chứng là 57 kg/m². Năng suất lươn nuôi ở các mức bổ sung 1% và 2% thảo dược lần lượt là 64,79 kg/m² và 71,47 kg/m².

Hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) ở các lô thí nghiệm được bổ sung hỗn hợp thảo dược thấp hơn đáng kể so với đối chứng (P<0,05), đặc biệt FCR ở thí nghiệm bổ sung 3% thảo dược thấp nhất với 1,66 so với đối chứng là 2,38. FCR của các thí nghiệm ở các mức bổ sung 1% và 2% thảo dược lần lượt là 2,10 và 1,90.

Mặc dù tốc độ tăng trưởng (tương đối và tuyệt đối) về chiều dài ở các lô thí nghiệm được bổ sung hỗn hợp thảo dược và đối chứng không có sự khác biệt (P>0,05), tuy nhiên tốc độ tăng trưởng tuyệt đối, tốc độ tăng trưởng tương đối cao nhất mức bổ sung thảo dược 3% là 0,123 cm/con/ngày và 0,471%/ngày, thấp nhất ở lô đối là 0,118 cm/con/ngày và 0,45%/ngày; tương tự, tỉ lệ sống cao nhất ở lô thí nghiệm bổ sung 3% thảo dược là 91.82% và thấp nhất ở lô đối chứng 87,35%.

Hiệu quả kinh tế (lợi nhận) lớn nhất ở lô thí nghiệm Tỉ lệ bổ sung mức 3% thảo dược không những có hiệu quả nhất, ảnh hưởng rõ ràng đến tốc độ tăng trưởng (về trọng lượng), năng suất, FCR và hiệu quả kinh tế mà còn có ý nghĩa về việc giúp tăng sức đề kháng của lươn nuôi, phòng bệnh và cải thiện tiêu hóa; là cơ sở để xây dựng quy trình nuôi lươn thương phẩm trong bể không bùn sử dụng thức ăn bổ sung thảo dược.

Xây dựng mô hình nuôi lươn đồng thương phẩm trong bể không bùn sử dụng thức ăn bổ sung thảo dược trên địa bàn tỉnh Hải Dương kết quả như sau:

Kết quả xây dựng mô hình nuôi lươn thương phẩm trong bể không bùn sử dụng thức ăn bổ sung thảo dược (3%) tiếp tục cho thấy việc bổ sung thảo dược vào thức ăn nuôi lươn đã tạo ra những tác động tích cực đến lươn nuôi.

Tốc độ tăng trưởng tuyệt đối theo khối lượng của lươn nuôi sử dụng thức ăn bổ sung thảo dược là 1,005 g/con/ngày cao hơn đáng kể so với lươn nuôi thức ăn không bổ sung thảo dược (P<0,05) là 0,956g/con/ngày. Tốc độ tăng trưởng tương đối về trọng lượng của lươn nuôi sử dụng thức ăn bổ sung thảo dược là 1,984%/ngày cao hơn đáng kể so với lươn nuôi thức ăn không bổ dung thảo dược (P<0,05) là 1,963 %/ngày.

Tỉ lệ sống của lươn nuôi sử dụng thức ăn bổ sung thảo dược là 97,8%, cao hơn đáng kể so với lươn nuôi thức ăn không bổ sung thảo dược (P<0,05) là 91,05%. Năng suất của lươn nuôi sử dụng thức ăn bổ sung thảo dược là 951,72 kg/ngăn bể (10m2), cao hơn đáng kể so với lươn nuôi thức ăn không bổ sung thảo dược (P<0,05) là 830,68 kg/ngăn bể (10m2). Hệ số chuyển đổi thức ăn của lươn nuôi sử dụng thức ăn bổ sung thảo dược là 1,84, cao hơn đáng kể so với lươn nuôi thức ăn không bổ sung thảo dược (P<0,05) là 2,05.

Phân tích hiệu quả kinh tế tại thời điểm thu hoạch cho thấy, lợi nhận sau 8 tháng nuôi lươn sử dụng thức ăn bổ sung thảo dược cao là 63,0 triệu đồng/ngăn bể 10m2, cao hơn đáng kể so với lươn nuôi sử dụng thức ăn không bổ sung thảo dược là 41,6 triệu đồng//ngăn bể 10m2.

Mặc dù tốc độ tăng trưởng theo chiều dài không có sự khác nhau có ý nghĩa thống kê giữa lươn được nuôi bằng thức ăn bổ sung thảo dược so với lươn được nuôi bằng thức ăn không bổ sung thảo dược, tuy nhiên đối với mô hình nuôi lươn bằng thức ăn bổ sung thảo dược vẫn cho kết quả cao hơn.

Đề tài cũng đã hoàn thành việc xây dựng dựng quy trình nuôi lươn thương phẩm trong bể không bùn sử dụng thức ăn bổ sung thảo dược trên địa bản tỉnh Hải Dương (nay là Thành phố Hải Phòng), Kết quả thực hiện nội dung 1 thực hiện năm 2024 “Đánh giá hiệu quả của việc bổ sung thảo dược vào khẩu phần ăn của lươn đồng” là cơ sở để Ban chủ nhiệm đề tài tham mưu cho Công ty Cổ phần Tập đoàn BB GreenFood VN ban hành quy trình tạm thời “Quy trình nuôi thương phẩm lươn đồng Monopterus albus (Zuiew, 1793) thương phẩm trong bể không bùn sử dụng thức ăn bổ sung thảo dược”; Quy trình tạm thời được sử dụng đối với nội dung 2 của đề tài “Xây dựng mô hình nuôi lươn đồng thương phẩm trong bể không bùn sử dụng thức ăn bổ sung thảo dược” thực hiện năm 2025.

Kết thúc nội dung 2 “Xây dựng mô hình nuôi lươn đồng thương phẩm trong bể không bùn sử dụng thức ăn bổ sung thảo dược”, Ban chủ nhiệm đề tài đã tổng hợp, hoàn thiện quy trình “Quy trình nuôi thương phẩm lươn đồng Monopterus albus (Zuiew, 1793) thương phẩm trong bể không bùn sử dụng thức ăn bổ sung thảo dược”.

Ttrong mỗi năm thực hiện đề tài đều tổ chức tuyên truyền kết quả thực hiện đề tài bằng các video và tổ chức hội thảo như: Ban chủ nhiệm đề tài cùng với Lãnh đạo Công ty Cổ phần BB GreenFood VN đã tổ chức 01 cuộc hội thảo khoa học đánh giá kết quả xây dựng mô hình nuôi lươn đồng thương phẩm trong bể sử dụng thức ăn bổ sung thảo dược tại cơ sở ông Phạm Văn Vân ngày 28/11/2025. Hội thảo đã có sự tham gia của trên 50 người bao gồm Lãnh đạo và các chuyên viên liên quan của Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hải Phòng, lãnh đạo Ủy ban nhân dân xã Nguyên Giáp, các nhà khoa học về thủy sản, các chủ hộ tham gia mô hình và những người nuôi thủy sản của địa phương quan tâm.

Ban chủ nhiệm đề tài đã phối hợp với Trung tâm của Sở Khoa học Công nghệ tỉnh Hải Dương thực hiện xây dựng 02 video/ 2 năm bao gồm: Video 1: Kết quả thử nghiệm, đánh giá hiệu quả của việc bổ sung thảo dược vào khẩu phần ăn của lươn đồng; thực hiện năm 2024; Video 2: Kết quả Xây dựng mô hình nuôi lươn đồng thương phẩm trong bể sử dụng thức ăn bổ sung thảo dược, thực hiện hoàn thành năm 2025.

Kết quả nghiên cứu của đề tài sử dụng thức ăn bổ sung hỗn hợp thảo dược sử dụng nuôi lươn đồng thương phẩm giúp bồi bổ sức khỏe, tăng cường sức đề kháng, phòng các bệnh về tiêu hóa, cải thiện chất lượng thịt và giảm thiểu ô nhiễm môi trường; đồng thời làm cơ sở cho các nghiên cứu sâu hơn về dinh dưỡng và bệnh cho nuôi lươn nói chung và nuôi trồng thủy sản nói riêng.

Có thể tìm đọc toàn văn Báo cáo kết quả nghiên cứu dự án tại Trung tâm Công nghệ thông tin và Truyền thông Hải Phòng./.